Cẩm nang thực hành · Học viện Lãnh đạo BrainUP
Hướng dẫn người lãnh đạo chuyển giao năng lực và phát triển đội ngũ quản lý. Dành cho chủ doanh nghiệp, CEO và người quản lý trực tiếp.
Chọn nơi bắt đầu phù hợp với điều anh chị đang cần.
Nhận ra vì sao đã hướng dẫn nhiều mà nhân viên chưa tự làm được.
Xem 9 sai lầmTừ chọn năng lực cần chuyển giao đến giao quyền theo khả năng thực tế.
Xem 6 bướcĐưa việc phát triển nhân viên vào lịch làm việc theo từng mốc.
Xem lộ trìnhThống nhất yêu cầu, ghi điều quan sát được và chốt việc cần sửa.
Xem biểu mẫuLời ngỏ
Học viện Lãnh đạo BrainUP
Khi bắt đầu đi làm, chúng ta vẫn còn rất nhiều điều phải học. Có những bài học đến từ một người sếp chịu khó chỉ cách làm, giải thích vì sao mình sai và cho cơ hội thử lại. Nhờ những lần được hướng dẫn như vậy, một nhân viên có thể tự tin hơn, làm việc tốt hơn và dần nhận những trách nhiệm lớn hơn. Ở nơi làm việc, người sếp cũng có thể trở thành một người THẦY trong hành trình trưởng thành của nhân viên.
Tuy nhiên, có kinh nghiệm chưa có nghĩa là biết cách truyền đạt kinh nghiệm. Nhiều người lãnh đạo rất tận tâm nhưng vẫn phải nhắc lại, sửa lại hoặc làm thay. Nếu năng lực chỉ nằm ở người đứng đầu, doanh nghiệp càng phát triển thì người đó càng bận. Vì vậy, kiến tạo lãnh đạo kế thừa cần bắt đầu từ việc giúp người khác tự làm được, biết quyết định trong phạm vi và tiếp tục hướng dẫn đội ngũ của họ.
Qua hơn 10 năm đồng hành cùng các chủ doanh nghiệp và nhà quản lý, Học viện Lãnh đạo BrainUP hiểu rằng phát triển con người là một trách nhiệm cần được hỗ trợ bằng phương pháp cụ thể. Chúng tôi biên soạn cẩm nang này để người sếp có thể mang kinh nghiệm của mình vào từng buổi giao việc, hướng dẫn và phản hồi, giúp nhân viên hiểu rõ hơn và làm được tốt hơn sau mỗi lần thực hành.
Khi việc chuyển giao có kết quả, người lãnh đạo có thêm thời gian cho những công việc quan trọng và cơ hội phát triển bản thân. Nhân viên có thêm năng lực, sự tự tin và điều kiện tiến xa trong nghề. Doanh nghiệp cũng có thêm người đủ khả năng gánh vác, giảm sự phụ thuộc vào một cá nhân và chuẩn bị tốt hơn cho sự phát triển lâu dài.
Bạn nên bắt đầu bằng một người và một công việc đang cần hướng dẫn. Đọc chín sai lầm để nhận ra điều cần thay đổi, rồi áp dụng sáu bước vào chính công việc đó. Dùng các biểu mẫu để thống nhất yêu cầu, ghi lại điều quan sát được và chốt việc cần sửa. Nếu sử dụng bộ Excel đi kèm, hãy điền hồ sơ trước, xem sheet mẫu và duy trì những buổi check-in phù hợp với lịch làm việc.
Không cần đợi đọc hết mới bắt đầu. Hãy chọn một việc nhân viên có thể tự làm tốt hơn nhờ sự chỉ dẫn của bạn, hẹn một buổi thực hành và cùng xem lại kết quả. Đó là bước đầu để bạn thực hiện vai trò người THẦY và giúp đội ngũ trưởng thành từ công việc hằng ngày.
Cẩm nang này dành cho người đang muốn giúp nhân viên tự làm được những công việc mà hiện nay mình còn phải hướng dẫn, kiểm tra hoặc xử lý thay. Bạn có thể sử dụng cho một nhân viên mới, một người đã làm lâu nhưng còn phụ thuộc, hoặc một quản lý đang chuẩn bị đảm nhận trách nhiệm lớn hơn.
Trong tài liệu, chuyển giao năng lực được hiểu là giúp một người biết cách làm, giải thích được lý do và xử lý được công việc trong phạm vi đã thống nhất. Khi người đó tiếp tục biết giao việc và hướng dẫn người khác, doanh nghiệp có thêm cơ sở để phát triển đội ngũ quản lý kế thừa.
Hãy nghĩ đến một công việc đang làm bạn mất nhiều thời gian. Có thể đó là kiểm tra báo giá, giải quyết khiếu nại, điều hành cuộc họp hoặc hướng dẫn nhân viên mới. Chọn một người mà bạn muốn giúp họ đảm nhận công việc ấy rồi đọc sáu bước với chính trường hợp đó.
Nếu còn phân vân vì sao đã hướng dẫn nhiều mà chưa có kết quả, hãy đọc phần chín sai lầm trước. Nếu đã xác định được vấn đề, bạn có thể bắt đầu ngay từ BƯỚC 1. Các biểu mẫu phía sau dùng để ghi lại điều hai bên đã thống nhất, không cần điền tất cả trong một lần.
Sau mỗi lần thực hành, bạn cần nhìn thấy một sản phẩm, một cách xử lý hoặc một thay đổi cụ thể. Đọc xong tài liệu, tham gia đủ buổi hay nhắc lại đúng lời sếp chưa đủ để kết luận một người đã có năng lực.
Những câu chuyện và nhân vật trong phần hướng dẫn là tình huống minh họa. Khi áp dụng, bạn cần điều chỉnh tiêu chuẩn, quyền hạn và mức giám sát theo công việc thực tế của doanh nghiệp.
9 sai lầm
Có kinh nghiệm chưa có nghĩa là biết cách truyền đạt kinh nghiệm. Đọc chín sai lầm để nhận ra điều cần thay đổi.
Bạn giao nhân viên làm một báo cáo. Khi nhận lại, bạn thấy số liệu còn thiếu và cách trình bày chưa đúng ý. Vì sắp đến giờ gửi, bạn tự sửa toàn bộ. Nhân viên biết bản của mình chưa tốt, nhưng chưa hiểu rõ cần sửa chỗ nào. Lần tiếp theo, việc tương tự lại diễn ra.
Ở thời điểm đó, làm thay có thể giúp bạn kịp tiến độ. Vấn đề nằm ở chỗ cách xử lý này lặp lại, khiến nhân viên không có cơ hội tự hoàn thiện công việc. Bạn càng quen với việc sửa nhanh, họ càng quen với việc chờ bạn sửa.
Trước khi nhận việc về, hãy chỉ ra phần chưa đạt và yêu cầu nhân viên sửa phần ấy. Nếu họ chưa biết sửa, bạn làm mẫu một đoạn rồi để họ tiếp tục. Sau đó, kiểm tra theo tiêu chuẩn đã thống nhất thay vì chỉnh lại mọi chi tiết theo thói quen của mình.
Khi công việc thật sự khẩn cấp, bạn vẫn có thể can thiệp. Nhưng hãy hẹn một cuộc trao đổi sau đó để nhân viên xem lại bản trước và sau khi sửa. Yêu cầu họ giải thích sự khác nhau và thực hiện lại phần đã làm sai.
“Báo cáo này còn thiếu phần so sánh với kế hoạch. Em bổ sung dữ liệu và giải thích nguyên nhân chênh lệch giúp tôi. Nếu chưa biết cách trình bày, mình cùng làm một mục, những mục còn lại em tự hoàn thiện.”
Chọn một việc bạn thường xuyên làm thay. Lần tới, dành thời gian hướng dẫn đúng phần nhân viên đang thiếu, rồi để họ tự sửa. Ghi lại xem ở lần tiếp theo bạn còn phải can thiệp ở đâu.
Bạn yêu cầu nhân viên chuẩn bị một bản đề xuất “cho thật chuyên nghiệp”. Họ dành nhiều giờ làm slide đẹp. Khi xem, bạn lại thấy thiếu phương án thực hiện, chi phí và những rủi ro cần cân nhắc. Hai bên đều đã cố gắng, nhưng đang hiểu khác nhau về kết quả cần có.
Người có kinh nghiệm thường biết rất rõ một sản phẩm tốt trông như thế nào. Vì điều đó đã quen thuộc, họ dễ cho rằng người nhận việc cũng hiểu như mình. Đến lúc kiểm tra, tiêu chuẩn mới được nói ra và nhân viên phải làm lại.
Một lời giao việc cần cho người nhận biết công việc phục vụ mục đích gì, ai sẽ sử dụng kết quả và những điều nào bắt buộc phải có. Với nhiệm vụ quan trọng, nên cho xem một ví dụ đạt yêu cầu và giải thích vì sao ví dụ đó được chấp nhận.
Sau khi trao đổi, mời nhân viên nói lại kết quả họ sẽ bàn giao. Nếu hai bên diễn đạt khác nhau, hãy làm rõ ngay. Việc dành thêm vài phút ở đầu có thể giúp tránh một lần làm lại kéo dài ở cuối.
“Bản đề xuất này để ban giám đốc quyết định có triển khai hay không. Vì vậy, em cần trình bày vấn đề, hai phương án, chi phí dự kiến và lý do đề xuất một phương án. Em nói lại giúp tôi bản cuối sẽ có những phần nào.”
Chọn một nhiệm vụ sắp giao. Viết ra ba tiêu chí quan trọng nhất và thống nhất với nhân viên trước khi họ thực hiện. Đừng đợi đến khi nhận kết quả mới bổ sung tiêu chuẩn.
Nhân viên nhớ các bước xử lý khiếu nại và làm đúng với những trường hợp quen thuộc. Khi khách yêu cầu một phương án khác, họ không biết nên linh hoạt đến đâu. Có người hứa vượt quyền, có người chuyển mọi tình huống về cho sếp.
Họ đã học được việc phải làm, nhưng chưa hiểu bạn dựa vào điều gì để lựa chọn cách xử lý. Những nguyên tắc như kiểm tra sự việc trước khi kết luận, giữ lời hứa với khách hàng hoặc không tự ý vượt chính sách vẫn nằm trong kinh nghiệm của bạn.
Khi làm mẫu, nói rõ bạn đang chú ý thông tin nào và vì sao thông tin đó quan trọng. Nếu có nhiều lựa chọn, giải thích vì sao bạn chọn phương án này và điều gì khiến bạn phải đổi sang phương án khác.
Những niềm tin nghề nghiệp có ảnh hưởng đến cách làm cũng cần được nói rõ. Chẳng hạn, bạn tin rằng muốn giải quyết khiếu nại công bằng thì phải nghe đủ các bên. Hãy giúp nhân viên hiểu nguyên tắc đó và cách áp dụng, thay vì chỉ yêu cầu họ dùng đúng câu nói của bạn.
“Tôi chưa hứa đổi sản phẩm ngay vì mình chưa kiểm tra nguyên nhân. Tôi sẽ xác nhận điều đã xảy ra trước, sau đó đối chiếu chính sách. Nếu trường hợp nằm ngoài chính sách, em cần trình phương án để người có thẩm quyền quyết định.”
Chọn một quyết định bạn thường đưa ra rất nhanh. Viết lại những thông tin bạn đã cân nhắc, nguyên tắc bạn muốn giữ và lý do bạn chọn cách xử lý ấy. Dùng chính ghi chép đó để hướng dẫn nhân viên.
Bạn đã giải thích quy trình và làm mẫu cho nhân viên. Họ gật đầu, thậm chí nhắc lại khá đầy đủ. Một tuần sau, khi phải tự thực hiện, họ vẫn làm thiếu bước. Bạn nghĩ mình đã chỉ rất kỹ, còn họ có cảm giác mình bị yêu cầu làm một việc chưa thực sự nắm chắc.
Nghe hiểu trong một cuộc trao đổi khác với tự làm trong điều kiện có áp lực thời gian, dữ liệu thiếu hoặc nhiều việc cùng lúc. Người học cần thực hành để nhận ra mình chưa biết ở đâu. Người hướng dẫn cũng cần quan sát để biết nên hỗ trợ phần nào.
Sau khi làm mẫu, hãy để nhân viên tự thực hiện một phần. Mời họ giải thích lý do ở những bước quan trọng. Khi thấy họ làm chưa đúng, bạn có thể sửa cách hiểu ngay thay vì đợi lỗi xuất hiện trong công việc thật.
Tiếp theo, bố trí những lần thực hành phù hợp với độ khó và mức rủi ro. Một người cần thêm thời gian không có nghĩa họ thiếu cố gắng. Điều cần kiểm tra là họ đang tiến bộ ở đâu và còn mắc lại lỗi nào.
“Bây giờ em thử làm phần này, tôi sẽ quan sát. Chỗ nào chưa chắc em cứ nói ra. Sau lần này, mình chọn một nhiệm vụ thật để em thực hành và hẹn thời gian xem lại.”
Với buổi hướng dẫn gần nhất, kiểm tra xem nhân viên đã thực sự được làm thử hay mới chỉ nghe và xem. Nếu chưa có cơ hội thực hành, hãy bổ sung trước khi kết luận họ không tiếp thu.
Sau một cuộc họp chưa đạt yêu cầu, người sếp nói: “Em thiếu chủ động và chưa có tư duy quản lý”. Nhân viên nghe được rằng sếp không hài lòng, nhưng không biết mình nên chuẩn bị tốt hơn, điều hành khác đi hay theo dõi sau họp kỹ hơn.
Những nhận xét về con người thường quá rộng để trở thành hướng dẫn. Khi cảm thấy bị đánh giá, nhân viên có thể tập trung giải thích rằng mình không phải người như vậy, thay vì cùng xem xét công việc cần sửa.
Nêu điều bạn trực tiếp quan sát và tác động của nó. Hỏi nhân viên nhìn nhận thế nào rồi cùng xác định nguyên nhân. Nếu họ chưa biết cách cải thiện, hãy chỉ dẫn hoặc làm mẫu một phần cụ thể.
Mỗi cuộc phản hồi nên kết thúc bằng một thay đổi có thể thực hiện. Bạn cần biết người học sẽ làm khác điều gì, khi nào có dịp thử lại và hai bên sẽ kiểm tra bằng cách nào.
“Trong biên bản vừa rồi, ba đầu việc chưa có người phụ trách và thời hạn. Tuần sau sẽ khó kiểm tra tiến độ. Em xem lại giúp tôi vì sao phần này bị bỏ sót. Ở cuộc họp tới, em sẽ chốt việc như thế nào?”
Nhớ lại một câu góp ý gần đây như “chưa chuyên nghiệp” hoặc “thiếu trách nhiệm”. Viết lại câu ấy bằng một sự việc cụ thể, yêu cầu cần đạt và điều nhân viên có thể thay đổi.
Một trưởng nhóm chịu chỉ tiêu chăm sóc khách hàng nhưng phải xin phép sếp khi đổi lịch, điều phối người hoặc xử lý những ngoại lệ đã có quy định. Khi họ hỏi nhiều, sếp lại cho rằng họ không chủ động.
Nhân viên khó chịu trách nhiệm đầy đủ nếu không được quyết định những việc cần thiết trong phạm vi công việc. Tuy vậy, giao quyền cũng không có nghĩa cho phép tự xử lý mọi việc. Hai bên cần thống nhất quyền nào phù hợp với khả năng hiện tại và khi nào phải xin hỗ trợ.
Hãy liệt kê những việc nhân viên có thể tự quyết, những việc cần tham vấn và những việc phải xin duyệt. Với mỗi nhóm, nói rõ giới hạn, nguồn lực được sử dụng và cách báo cáo. Đảm bảo các bên liên quan cũng biết quyền hạn ấy.
Sau đó, chuyển từ duyệt từng thao tác sang kiểm tra tại những thời điểm quan trọng. Nếu nhân viên còn thiếu kỹ năng ở một loại quyết định, bạn có thể giữ mức hỗ trợ cao ở phần đó mà vẫn giao quyền ở những phần họ đã làm ổn định.
“Em được tự sắp xếp lịch trong phạm vi nhóm để giữ cam kết với khách. Nếu cần thêm ngân sách hoặc điều người từ bộ phận khác, em trao đổi với tôi trước. Chiều thứ Sáu mình cùng xem những trường hợp đã xử lý.”
Chọn một quyết định lặp lại mà nhân viên đang phải xin phép. Xác định điều kiện để họ được tự xử lý và thống nhất một cách kiểm tra phù hợp.
Một nhân viên bán hàng giỏi được giao làm trưởng nhóm. Khi đồng nghiệp gặp khách khó, người ấy tự vào chốt giúp. Doanh số cá nhân vẫn tốt nhưng cả nhóm chưa tiến bộ. Người mới được bổ nhiệm ngày càng bận vì vừa bán hàng, vừa sửa việc của người khác.
Thành tích chuyên môn cho thấy một người biết làm tốt phần việc của mình. Vai trò quản lý đòi hỏi thêm khả năng phân công, theo dõi, phản hồi và hướng dẫn. Nếu chưa được chuẩn bị, họ dễ tiếp tục làm theo cách đã giúp mình thành công ở vai trò cũ.
Trước khi mở rộng trách nhiệm, hãy giao một nhiệm vụ dẫn dắt nhỏ. Ví dụ, họ hướng dẫn một nhân viên mới, điều phối một đầu việc chung hoặc chủ trì cuộc họp của nhóm. Nói rõ yêu cầu và quan sát cách họ giúp người khác thực hiện.
Bạn cũng cần dành thời gian trao đổi về những điều họ chưa quen. Đừng chỉ giao chức danh rồi chờ người đó tự biết cách quản lý. Khi đánh giá, xem cả kết quả nhóm và cách họ xây dựng năng lực cho nhân viên.
“Tôi muốn em thử hướng dẫn một đồng nghiệp xử lý nhóm khách hàng này. Mục tiêu là sau đó bạn ấy tự làm được. Mình sẽ cùng chuẩn bị cách hướng dẫn và xem lại kết quả sau hai tuần.”
Với một người bạn đang cân nhắc giao vai trò quản lý, tìm thêm bằng chứng về khả năng phát triển người khác. Nếu chưa có, hãy thiết kế một nhiệm vụ để họ thử sức.
Doanh nghiệp cử nhân viên đi học. Khi trở lại, họ vẫn nhận những nhiệm vụ cũ, làm theo cách cũ và không có dịp thử điều mới. Vài tháng sau, người sếp thấy công việc chưa thay đổi và cho rằng khóa học không có tác dụng.
Phòng nhân sự có thể hỗ trợ chương trình, tài liệu và theo dõi. Đơn vị đào tạo có thể giúp người học hiểu và luyện tập. Nhưng quản lý trực tiếp là người biết rõ công việc hằng ngày và có khả năng tạo cơ hội áp dụng trong nhóm.
Trước khi cử nhân viên đi học, thống nhất vấn đề họ cần cải thiện. Sau khi học, hỏi họ muốn áp dụng điều gì vào nhiệm vụ nào. Cùng chọn một việc đủ cụ thể, có thời hạn và có người hỗ trợ.
Trong quá trình thực hiện, hãy kiểm tra rào cản. Có thể nhân viên đã hiểu phương pháp nhưng thiếu dữ liệu, không có quyền thay đổi hoặc không được bố trí thời gian. Những điều đó cần được giải quyết trong quản lý công việc.
“Sau nội dung đã học, em muốn thay đổi điều gì trong cách làm việc của nhóm? Mình chọn một việc để thử trong hai tuần tới. Tôi cần hỗ trợ gì để em áp dụng được?”
Chọn một nhân viên vừa được đào tạo. Thay vì chỉ hỏi khóa học có hay không, hãy cùng họ xác định một việc sẽ áp dụng và hẹn ngày xem lại kết quả.
Báo cáo đào tạo cho biết số buổi, thời lượng và tỷ lệ tham dự. Người học phản hồi tích cực. Nhưng khi cần giao việc, sếp vẫn chưa biết ai có thể tự thực hiện, ai còn cần hỗ trợ và ai đã sẵn sàng hướng dẫn đồng nghiệp.
Những thông tin về tham dự giúp theo dõi việc tổ chức. Để biết đào tạo có phục vụ công việc hay không, bạn cần xem sự thay đổi trong cách nhân viên thực hiện nhiệm vụ. Nếu chỉ đếm hoạt động, doanh nghiệp có thể tổ chức thêm mà vẫn không giải quyết được sự phụ thuộc.
Với mỗi năng lực ưu tiên, chọn một công việc để nhân viên thực hiện. Xác định tiêu chuẩn và bằng chứng cần xem. Ghi lại phần họ tự làm được, phần cần gợi ý và phần người hướng dẫn vẫn phải can thiệp.
Đồng thời, theo dõi chất lượng công việc. Số lần hỏi sếp giảm chưa hẳn là tiến bộ nếu nhân viên đang tự xử lý sai. Khi so sánh trước và sau, cần lưu ý độ khó, khối lượng và điều kiện làm việc có thay đổi hay không.
“Sau giai đoạn hướng dẫn vừa rồi, em đã tự đảm nhận được phần nào? Mình cùng xem sản phẩm và những tình huống em đã xử lý để quyết định phần việc tiếp theo.”
Trong báo cáo phát triển nhân viên, thêm một mục ghi rõ công việc đã tự làm được và bằng chứng kèm theo. Đây là cơ sở để bạn quyết định tiếp tục hướng dẫn hay chuyển thêm quyền.
Phương pháp
Khi giao một công việc, người lãnh đạo thường mong nhân viên có thể tự thực hiện và chịu trách nhiệm về kết quả. Nhưng để làm được điều đó, nhân viên cần hiểu yêu cầu, biết cách xử lý, được thực hành và được hướng dẫn khi gặp khó khăn. Sáu bước dưới đây giúp Anh Chị tổ chức quá trình hướng dẫn ấy một cách rõ ràng, từ lúc lựa chọn điều cần dạy đến khi nhân viên đủ khả năng tự đảm đương công việc.
Hãy bắt đầu từ một công việc cụ thể mà nhân viên cần làm được, nhưng hiện vẫn thường xuyên phải nhờ Anh Chị hỗ trợ. Cân nhắc mức độ cần thiết của công việc, khả năng hiện tại của người học và thời gian có thể dành để hướng dẫn. Chẳng hạn, thay vì đặt mục tiêu chung là “nâng cao năng lực quản lý”, hãy chọn “tự điều hành cuộc họp tuần của bộ phận”.
Đọc bước 1Trước khi hướng dẫn cách làm, hãy giúp nhân viên hiểu kết quả cuối cùng phải như thế nào. Anh Chị cần nói rõ những yêu cầu về chất lượng, thời hạn và các lỗi cần tránh; đồng thời đưa ra một ví dụ để họ dễ hình dung. Sau đó, đề nghị nhân viên trình bày lại cách hiểu của mình để hai bên thống nhất trước khi bắt đầu.
Đọc bước 2Khi làm mẫu, hãy giải thích cả những điều Anh Chị đang quan sát, cân nhắc và lựa chọn. Nhân viên cần hiểu vì sao Anh Chị làm như vậy, khi nào có thể áp dụng và khi nào cần thay đổi cách xử lý. Nhờ đó, họ dần học được cách suy xét để ứng phó khi gặp tình huống khác.
Đọc bước 3Hãy tạo cơ hội để nhân viên tự làm trong phạm vi phù hợp với khả năng hiện tại. Trước khi thực hành, hai bên cần thống nhất phần việc họ được tự xử lý, thời điểm kiểm tra và trường hợp phải báo ngay. Trong quá trình quan sát, Anh Chị nên để họ có thời gian suy nghĩ và thực hiện, tránh vội làm thay khi họ còn đang loay hoay.
Đọc bước 4Sau mỗi lần thực hành, hãy cùng nhân viên xem lại kết quả dựa trên tiêu chuẩn đã thống nhất. Chỉ rõ điều họ đã làm tốt, chỗ chưa đạt và cách điều chỉnh trong lần tiếp theo. Những nhận xét cụ thể, đi kèm cơ hội làm lại, sẽ giúp nhân viên biết mình cần thay đổi điều gì và kiểm tra được sự tiến bộ của bản thân.
Đọc bước 5Khi nhân viên đã thực hiện tốt qua những lần làm việc thực tế, Anh Chị có thể từng bước mở rộng quyền chủ động cho họ. Hãy thống nhất rõ việc nào họ được tự quyết, việc nào cần trao đổi và khi nào phải báo cáo. Mức độ giao quyền cần dựa trên chất lượng công việc, khả năng xử lý tình huống và tinh thần trách nhiệm mà họ đã thể hiện.
Đọc bước 6Trước khi bắt đầu
Một quá trình hướng dẫn sẽ khó đi đến kết quả nếu người sếp muốn giao việc nhưng chưa thực sự dành thời gian, còn nhân viên chưa hiểu vì sao mình cần học. Trước khi sử dụng sáu bước, hãy có một cuộc trao đổi riêng với người bạn định phát triển.
Giải thích công việc hiện đang phụ thuộc vào bạn ở đâu và bạn muốn họ tự làm được phần nào. Nên gắn việc học với trách nhiệm thực tế hoặc cơ hội phát triển của người đó. Đừng khiến họ hiểu rằng mình chỉ đang nhận thêm việc mà không được hỗ trợ.
Hỏi họ đã từng làm việc tương tự chưa, phần nào còn khó và điều kiện nào đang thiếu. Có người thiếu kỹ năng; có người biết làm nhưng chưa có quyền truy cập dữ liệu; cũng có người sợ mắc lỗi vì những lần trước bị phê bình trước tập thể. Cách hỗ trợ cần phù hợp với nguyên nhân.
Hai bên cần biết khi nào làm mẫu, khi nào làm thử và khi nào xem lại kết quả. Nói rõ nhân viên được hỏi ai, tình huống nào phải báo ngay và bạn sẽ can thiệp trong trường hợp nào. Những thỏa thuận này giúp họ tập trung vào việc học thay vì đoán phản ứng của sếp.
“Tôi muốn giúp em tự điều hành cuộc họp tuần của phòng. Trong giai đoạn đầu, mình sẽ chuẩn bị cùng nhau, tôi làm mẫu một lần rồi để em thực hành. Em cho tôi biết phần nào em đã tự tin và phần nào cần hỗ trợ.”
Bạn có thể dùng biểu mẫu đầu tiên để ghi lại cuộc trao đổi này. Chỉ cần đủ rõ để hai bên bắt đầu; không cần biến buổi trao đổi thành một thủ tục dài.
Chi tiết từng bước
Nhân vật Minh là tình huống minh họa xuyên suốt: một trưởng phòng học cách tự điều hành cuộc họp tuần. Chọn một bước, rồi mở từng phần để đọc.
Đừng chỉ hỏi “Em có biết làm không?”. Hãy để họ xử lý một ví dụ hoặc thực hiện một đoạn ngắn.
Bắt đầu bằng việc xác định một công việc cụ thể mà nhân viên cần tự làm được. Nếu mục tiêu chỉ là “chủ động hơn”, “có tư duy quản lý hơn” hoặc “làm việc chuyên nghiệp hơn”, bạn sẽ khó biết phải hướng dẫn nội dung nào và đến lúc nào có thể chuyển giao.
Chẳng hạn, bạn muốn một trưởng phòng chủ động hơn. Hãy nhìn vào công việc: người ấy có thể tự chuẩn bị và điều hành cuộc họp tuần không? Có biết theo dõi cam kết sau cuộc họp không? Có thể tự trao đổi với nhân viên khi tiến độ bị chậm không? Mỗi câu hỏi giúp mục tiêu trở nên rõ hơn.
Nên ưu tiên việc đang lặp lại, có ảnh hưởng đến kết quả của đội và còn khiến bạn phải tham gia nhiều. Người học cũng cần có cơ hội sử dụng năng lực đó thường xuyên. Một việc quá hiếm gặp có thể khó tạo đủ cơ hội thực hành trong giai đoạn đầu.
Đừng chọn chỉ vì đó là việc bạn muốn bỏ đi nhất. Nếu nhân viên chưa có kiến thức nền, chưa có quyền hoặc hậu quả khi làm sai quá lớn, hãy thu hẹp phạm vi. Bạn có thể chuyển giao một phần công việc trước rồi mở rộng khi người học tiến bộ.
Bạn và nhân viên cùng thống nhất một câu đủ rõ, chẳng hạn: “Trong giai đoạn này, Minh sẽ học cách chuẩn bị, điều hành và theo dõi cuộc họp tuần của phòng kinh doanh”. Sau đó mới quyết định cần hướng dẫn những gì.
Trong các phần tiếp theo, Minh là nhân vật minh họa được sử dụng để bạn dễ theo dõi toàn bộ quá trình. Bạn có thể thay bằng một người và một công việc thực tế trong đội ngũ của mình.
Một nhân viên có thể làm tốt một nhiệm vụ nhưng không có cơ hội sử dụng nó trong vai trò hiện tại. Vì vậy, chọn người để hướng dẫn cần đi cùng câu hỏi: sau khi học, người đó sẽ thực sự chịu trách nhiệm về công việc nào?
Nếu bạn muốn chuyển giao việc điều hành cuộc họp tuần cho một trưởng phòng, hãy kiểm tra xem người ấy có đang nắm mục tiêu của phòng, có tiếp cận được dữ liệu và có vai trò theo dõi công việc của các thành viên hay không. Nếu thiếu các điều kiện này, cần bổ sung cùng với việc hướng dẫn.
Hỏi người học họ thấy công việc mới có ý nghĩa gì với mình, đã từng thực hiện phần nào và đang lo nhất điều gì. Cuộc trao đổi này giúp bạn hiểu mức sẵn sàng. Nó cũng giúp nhân viên nhìn thấy mình là người tham gia vào quá trình phát triển, chứ không chỉ là người được giao thêm trách nhiệm.
Không nên chỉ chọn người luôn nói đồng ý hoặc thường xuyên ở lại muộn. Bạn cần nhìn vào khả năng học, tính cẩn trọng với công việc và cách người đó tiếp nhận phản hồi. Những điều này nên được xem qua tình huống thực tế thay vì dựa vào ấn tượng chung.
Hãy chọn các nhiệm vụ có liên quan đến vai trò dự kiến. Một người chuẩn bị làm trưởng nhóm cần có dịp giao việc, kiểm tra và hướng dẫn đồng nghiệp. Chỉ tăng khối lượng công việc cá nhân sẽ chưa giúp họ học được cách quản lý.
“Tôi dự định để em đảm nhận phần việc này vì nó gắn với trách nhiệm trưởng nhóm. Em thấy mình đã có kinh nghiệm gì để bắt đầu? Nếu nhận việc, em cần thêm điều kiện nào để thực hiện tốt?”
Khi nhân viên chưa làm tốt, người sếp dễ cho rằng họ thiếu kỹ năng. Tuy nhiên, cùng một kết quả chưa đạt có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Nếu xác định sai, bạn sẽ dành thời gian hướng dẫn mà vấn đề vẫn còn nguyên.
Mời nhân viên diễn đạt kết quả cần bàn giao và tự chỉ ra phần việc quan trọng. Nếu họ hiểu khác với bạn, cần làm rõ yêu cầu trước. Không nên tiếp tục hướng dẫn thao tác trong khi hai bên chưa thống nhất mình đang làm để đạt điều gì.
Đừng chỉ hỏi “Em có biết làm không?”. Hãy để họ xử lý một ví dụ hoặc thực hiện một đoạn ngắn. Bạn có thể phát hiện họ biết quy trình nhưng chưa biết phân tích dữ liệu, biết chuẩn bị nhưng chưa biết chốt quyết định, hoặc biết cách làm nhưng thiếu công cụ cần thiết.
Nếu nhân viên không có dữ liệu, không được quyền yêu cầu phối hợp hoặc đang quá tải, hãy giải quyết các điều kiện đó. Nếu họ sợ hỏi vì từng bị đánh giá, cần thống nhất lại cách trao đổi trong giai đoạn học. Nếu họ chưa thấy công việc có ý nghĩa, hãy thảo luận về vai trò và mong đợi.
Với Minh, có thể nguyên nhân cuộc họp thiếu hiệu quả không nằm ở kỹ năng nói trước đám đông. Minh chưa biết yêu cầu các thành viên chuẩn bị gì và chưa được CEO xác nhận quyền điều phối. Khi ấy, chỉ cho Minh học thuyết trình sẽ chưa xử lý được vấn đề chính.
Bạn chỉ nên chốt nội dung hướng dẫn sau khi đã có một nhận định đủ rõ về điều người học đang thiếu và những rào cản cần tháo gỡ.
Sau khi chọn người và công việc, bạn cần biến mong muốn chung thành một thỏa thuận có thể sử dụng khi thực hành. Thỏa thuận không cần dài, nhưng phải cho thấy nhân viên sẽ học để làm gì và bạn sẽ hỗ trợ ra sao.
Công việc được chọn là cuộc họp tuần của phòng kinh doanh. Minh sẽ học cách chuẩn bị chương trình, yêu cầu thành viên cung cấp dữ liệu, điều hành nội dung và chốt các đầu việc sau cuộc họp. Phạm vi ban đầu chỉ nằm trong phòng, chưa bao gồm việc quyết định nguồn lực của các bộ phận khác.
CEO dành thời gian xem bản chuẩn bị cùng Minh và làm mẫu một cuộc họp. Ở những lần tiếp theo, Minh sẽ tự thực hiện từng phần rồi điều hành trọn buổi. Hai người có lịch trao đổi sau họp để xem điều đã làm được và điều cần sửa.
“Mục tiêu của mình là để em tự điều hành được cuộc họp tuần của phòng. Tôi sẽ cùng em chuẩn bị và quan sát những lần đầu. Những việc vượt phạm vi phòng, em vẫn trình đúng người có thẩm quyền. Mình sẽ xem khả năng thực tế trước khi giảm hỗ trợ.”
Kiểm tra xem người học có thể tự nói lại công việc cần đảm nhận, phạm vi được làm và cách nhận hỗ trợ hay chưa. Nếu họ vẫn hiểu mục tiêu là “giúp sếp bớt bận” mà chưa biết mình phải làm được gì, bạn cần cụ thể thêm.
Bạn có thể ghi lại thỏa thuận bằng biểu mẫu số 1. Khi đã thống nhất mục tiêu, hãy chuyển sang việc làm rõ tiêu chuẩn. Đây là điều giúp hai bên biết một lần thực hiện như thế nào được xem là đạt yêu cầu.
Sau khi chọn công việc, hãy giải thích thế nào là làm tốt công việc ấy. Nhân viên cần biết bạn sẽ kiểm tra điều gì, người sử dụng kết quả cần gì và những sai sót nào không được phép bỏ qua.
Ví dụ, “điều hành cuộc họp hiệu quả” vẫn còn rộng. Có thể bạn muốn cuộc họp kết thúc đúng giờ, nhưng người tham gia còn cần được giải quyết vướng mắc và biết việc tiếp theo. Nếu chỉ yêu cầu nhanh gọn, nhân viên có thể cắt bớt trao đổi quan trọng để kịp thời gian.
Giải thích kết quả sẽ được dùng để làm gì. Một báo cáo phục vụ quyết định đầu tư cần khác với báo cáo theo dõi tiến độ. Một cuộc gọi xác minh thông tin cần khác với cuộc gọi giải quyết khiếu nại. Khi hiểu mục đích, người học có cơ sở để cân nhắc điều quan trọng.
Thay vì chỉ nói “báo cáo đầy đủ”, hãy chỉ rõ những phần cần có. Thay vì yêu cầu “chủ động xử lý”, hãy nêu loại tình huống được tự giải quyết và điều kiện cần báo. Nếu chất lượng có phần khó đo bằng số, vẫn có thể mô tả bằng hành vi và ví dụ.
Hai bên nên thống nhất tiêu chuẩn trước khi bắt đầu. Nếu sau đó phát hiện yêu cầu cần thay đổi, bạn có thể điều chỉnh và giải thích lý do. Tránh dùng một tiêu chuẩn chưa từng trao đổi để kết luận nhân viên làm không đạt.
Kết thúc bước này, người học cần nhìn vào một sản phẩm hoặc tình huống cụ thể và nói được điều gì đã đạt, điều gì còn thiếu.
Một ví dụ thường giúp nhân viên hiểu yêu cầu nhanh hơn nhiều câu nhận xét chung. Tuy nhiên, chỉ đưa bản mẫu rồi yêu cầu làm giống vẫn chưa đủ. Bạn cần chỉ rõ đặc điểm nào trong bản mẫu quan trọng và vì sao.
Trong biên bản, câu “Phòng kinh doanh cải thiện kết quả tuần tới” chưa cho người nhận biết cần làm gì. Một cách ghi rõ hơn là nêu công việc cụ thể, người phụ trách, thời điểm hoàn thành và cách kiểm tra. Tùy nhiệm vụ, có thể cần thêm người phối hợp hoặc nguồn lực được duyệt.
Khi hướng dẫn Minh, CEO cho xem hai biên bản. Một bản ghi nhiều nội dung thảo luận nhưng không có kết luận. Bản còn lại ghi các quyết định đã chốt, đầu việc còn mở và trách nhiệm tiếp theo. CEO giải thích rằng biên bản được dùng để thực hiện và theo dõi, nên phải giúp người đọc biết việc của mình.
Có những tiêu chí bắt buộc dù người thực hiện có phong cách khác nhau. Chẳng hạn, không tự ý đưa ra cam kết vượt thẩm quyền, không ghi số liệu chưa xác minh như một kết luận chắc chắn và không bỏ qua thông tin liên quan an toàn. Các yêu cầu này phải theo quy định thực tế của doanh nghiệp.
Những phần còn lại có thể cho phép linh hoạt. Minh không nhất thiết mở đầu cuộc họp bằng đúng câu của CEO. Nếu cách khác vẫn giúp mọi người hiểu mục tiêu và cuộc họp đạt yêu cầu, đó có thể là cách phù hợp với Minh.
“Em không cần làm giống tôi từng câu. Nhưng khi kết thúc cuộc họp, mọi người phải biết quyết định nào đã được chốt, ai cần làm gì và khi nào mình kiểm tra lại.”
Sau khi giao việc, nhiều người sếp hỏi “Em hiểu chưa?” và nhận được câu trả lời “Dạ hiểu”. Cuộc trao đổi kết thúc quá sớm nên những cách hiểu khác nhau chưa được phát hiện.
Bạn có thể kiểm tra rõ hơn bằng cách mời nhân viên nói lại kết quả họ sẽ tạo ra. Mục đích là xem họ hiểu ý nghĩa và cách áp dụng, không phải yêu cầu lặp đúng câu chữ. Hãy nói rõ điều này để người học không có cảm giác đang bị kiểm tra trí nhớ.
CEO: “Em thử nói lại giúp tôi, sau cuộc họp mình cần có những kết quả gì?”
Minh: “Mọi người biết tiến độ và việc phải làm trong tuần tới.”
CEO: “Đúng. Nếu xem biên bản, mình cần thấy những thông tin nào để tuần sau kiểm tra được?”
Minh: “Từng đầu việc phải có người phụ trách, hạn hoàn thành và kết quả cần đạt. Phần chưa quyết được phải ghi ai sẽ xử lý tiếp.”
Khi Minh nói lại như vậy, CEO có thêm cơ sở để biết hai bên đã hiểu gần nhau. Tiếp theo, có thể đưa một đầu việc chưa rõ và yêu cầu Minh viết lại. Việc thực hiện giúp kiểm tra sâu hơn so với chỉ nghe câu trả lời.
Hãy dùng một ví dụ khác hoặc giải thích phần nhỏ hơn. Có thể chính cách bạn nói còn khó hiểu. Sau khi làm rõ, yêu cầu họ thử lại trên một tình huống. Nếu vẫn lúng túng, quay về phần mục đích hoặc kiến thức nền trước khi chuyển tiếp.
Với công việc lặp lại, nên ghi tiêu chuẩn vào một bản ngắn. Bản này giúp bạn hướng dẫn nhất quán, người học tự kiểm tra và các lần phản hồi không phải bắt đầu lại từ đầu.
Mục đích của cuộc họp là xem tiến độ thực hiện mục tiêu, làm rõ vướng mắc và thống nhất việc cần làm tiếp. Trước họp, Minh chuẩn bị nội dung, thông tin cần xem và những vấn đề cần quyết định. Minh gửi yêu cầu chuẩn bị cho các thành viên theo thời gian đã thống nhất trong phòng.
Trong họp, Minh giúp mọi người phân biệt dữ liệu đã có với nhận định chưa kiểm tra. Những vấn đề có thể quyết định trong phạm vi phòng được làm rõ để chốt. Những vấn đề vượt quyền được ghi lại cùng người chịu trách nhiệm trình và thời điểm cần phản hồi.
Sau họp, biên bản thể hiện các quyết định, người nhận việc, thời hạn và tiêu chí hoàn thành. Minh xác nhận người nhận đã hiểu, sau đó theo dõi ở mốc phù hợp. Không cần đợi đến cuộc họp tiếp theo mới phát hiện một việc quan trọng đang chậm.
Trước khi thực hành, Minh dùng bản này để chuẩn bị. Khi quan sát, CEO dùng cùng các tiêu chí để ghi nhận. Sau họp, hai người đối chiếu sản phẩm và diễn biến thực tế với yêu cầu đã thống nhất.
Đừng làm bản tiêu chuẩn quá dài ngay từ đầu. Chọn những điều ảnh hưởng đến kết quả, bổ sung khi phát hiện thiếu. Bạn có thể dùng biểu mẫu số 2 để ghi lại và kiểm tra việc hiểu trước khi sang bước làm mẫu.
Khi người giỏi làm việc, nhiều nhận định diễn ra rất nhanh. Bạn nhìn dữ liệu và biết cần hỏi thêm gì; nghe khách nói và nhận ra một rủi ro; xem báo giá và phát hiện một điểm chưa hợp lý. Nhân viên đứng cạnh có thể nhìn thấy thao tác nhưng không biết những suy nghĩ ấy.
Vì vậy, làm mẫu cần đi cùng giải thích. Hãy cho người học biết thông tin nào đang được chú ý, nguyên tắc nào dẫn dắt quyết định và lý do bạn chọn cách xử lý. Đây là phần giúp họ dùng được kinh nghiệm khi gặp tình huống khác.
Không cần nói mọi suy nghĩ cùng lúc. Với một nhiệm vụ mới, nên chọn những điểm mà làm sai sẽ ảnh hưởng đáng kể. Bạn có thể tạm dừng ở mỗi điểm để người học hỏi hoặc nói lại điều vừa quan sát.
Nếu có niềm tin nghề nghiệp đang chi phối cách làm, hãy giải thích bằng hành vi. Ví dụ, bạn muốn đối xử công bằng nên trước khi kết luận phải kiểm tra đủ thông tin. Khi người học hiểu nguyên tắc và cách thực hiện, họ dễ lựa chọn phù hợp hơn khi tình huống thay đổi.
Hãy hỏi họ vì sao cách đó được chọn và khi nào cần đổi cách. Một người thuộc kịch bản vẫn có thể lúng túng trước ngoại lệ. Bạn cần kiểm tra khả năng nhận biết tình huống, không chỉ khả năng nhắc lại lời hướng dẫn.
Kết thúc bước này, người học cần mô tả được cách làm, giải thích những điểm quan trọng và biết giới hạn nào phải dừng để xin hỗ trợ.
Để làm mẫu dễ theo dõi, hãy kể lại suy nghĩ theo diễn biến công việc. Người học cần hiểu bạn bắt đầu từ đâu, điều gì làm bạn thay đổi nhận định và vì sao quyết định cuối cùng phù hợp.
Chẳng hạn, khi hai bộ phận báo cáo tiến độ khác nhau, bạn chưa chọn ngay bên đúng. Bạn kiểm tra thời điểm cập nhật, nguồn dữ liệu và cách tính. Hãy nói rõ rằng nếu hai bên dùng hai mốc khác nhau, tranh luận về giải pháp có thể chưa giải quyết đúng vấn đề.
Nếu thiếu dữ liệu, bạn có thể tạm hoãn một quyết định hoặc quyết trong phạm vi nhỏ để giữ tiến độ. Hãy giải thích điều gì khiến một phương án chấp nhận được. Nhân viên cần biết bạn đang ưu tiên chất lượng, thời hạn, an toàn hay một cam kết đã có với khách hàng.
Có những việc người học được tự xử lý, có việc cần trình người khác. Làm rõ dấu hiệu để phân biệt. Ví dụ, Minh có thể thay đổi thứ tự nội dung cuộc họp, nhưng việc điều chuyển nhân sự giữa hai phòng phải theo thẩm quyền thực tế của doanh nghiệp.
Sau khi bạn trình bày, hãy đổi một điều kiện trong tình huống và hỏi nhân viên sẽ làm gì. Nếu họ chỉ giữ nguyên câu trả lời, có thể họ chưa hiểu điều gì thực sự dẫn dắt quyết định. Đây là lúc giải thích thêm, trước khi giao nhiệm vụ độc lập.
“Nếu dữ liệu đã thống nhất thì em sẽ làm khác điều gì? Nếu vấn đề vượt quyền của phòng, em cần chuẩn bị những gì để trình người có thẩm quyền?”
Trong cuộc họp minh họa, bộ phận kinh doanh nói đơn hàng bị chậm vì sản xuất. Đại diện sản xuất lại cho rằng thông tin yêu cầu được gửi quá muộn. CEO đang điều hành, còn Minh quan sát để học cách xử lý.
CEO: “Mình tạm dừng phần kết luận nguyên nhân. Tôi muốn xác nhận hai bên đang nói đến cùng đơn hàng và cùng thời điểm cập nhật. Anh chị cho biết mốc gửi yêu cầu, mốc tiếp nhận và cam kết ban đầu.”
Sau phần trao đổi, CEO giải thích với Minh rằng cần có sự việc đủ rõ trước khi yêu cầu một bên chịu trách nhiệm. Nếu để hai bên tranh luận từ những nguồn thông tin khác nhau, cuộc họp dễ kéo dài mà không tiến thêm.
Khi thông tin chưa thể đối chiếu ngay, CEO giao một người tập hợp lại và hẹn thời điểm phản hồi. Trong lúc đó, nhóm thống nhất hành động cần làm để hạn chế ảnh hưởng tới khách. Phần trách nhiệm tiếp theo sẽ được xác định sau khi có dữ liệu.
CEO nói với Minh sau họp: “Tôi tách việc bảo vệ cam kết với khách khỏi việc xác định nguyên nhân. Mình cần xử lý phần cấp thiết, nhưng không nên kết luận trách nhiệm khi thông tin còn thiếu.”
CEO hỏi Minh dấu hiệu nào khiến mình phải dừng tranh luận, thông tin nào cần kiểm tra và phần nào có thể quyết định ngay. Minh trả lời rồi thử xử lý một tình huống khác có cấu trúc tương tự.
Ví dụ này không đưa ra một kịch bản dùng cho mọi cuộc họp. Điều cần chuyển giao là cách xác minh sự việc, cân nhắc hành động và giữ giới hạn quyết định.
Sau một lần làm mẫu, người học thường nhớ được phần nổi bật nhưng có thể quên các điều kiện hoặc lý do quan trọng. Một bản hướng dẫn ngắn giúp họ xem lại khi chuẩn bị và giúp bạn sử dụng nhất quán cho người tiếp theo.
Bắt đầu bằng mục đích và phạm vi của công việc. Tiếp theo, ghi các bước chính, điểm dễ làm sai và lý do cần chú ý. Cuối cùng, nêu những ngoại lệ thường gặp, trường hợp phải báo và người có thể hỗ trợ.
Với điều hành họp, bản hướng dẫn có thể giải thích vì sao phải yêu cầu dữ liệu trước, vì sao cần chốt từng cam kết và cách xử lý khi một vấn đề chưa đủ thông tin. Chỉ ghi “chuẩn bị, điều hành, theo dõi” sẽ chưa giúp người mới biết cách làm.
Mời nhân viên tự ghi hướng dẫn bằng cách hiểu của họ rồi cùng rà soát. Qua đó, bạn có thể thấy chỗ nào họ đã nắm, chỗ nào còn hiểu sai. Bản cuối cần đủ rõ để một người có nền tảng phù hợp đọc và biết bắt đầu từ đâu.
Nếu dùng video, bản ghi hoặc công cụ AI để hỗ trợ soạn, cần tuân thủ quy định thông tin của doanh nghiệp. Người có chuyên môn phải xem lại nội dung trước khi đưa vào sử dụng. Một bản ghi trôi chảy vẫn có thể thiếu điều kiện hoặc diễn đạt sai chính sách.
Mỗi khi xuất hiện ngoại lệ quan trọng hoặc người học liên tục hiểu sai một phần, hãy xem lại tài liệu. Ghi người phụ trách và ngày cập nhật để đội ngũ biết đâu là bản đang sử dụng. Biểu mẫu số 3 giúp bạn bắt đầu việc ghi chép này.
Người học cần được tự thực hiện để biến điều đã hiểu thành khả năng làm việc. Nếu bạn tiếp tục làm phần khó rồi chỉ giao lại phần đơn giản, họ sẽ ít có cơ hội phát triển đúng năng lực mà bạn đang mong đợi.
Hãy chọn một nhiệm vụ phù hợp trình độ hiện tại và nói rõ phần nhân viên chịu trách nhiệm. Với việc phức tạp, có thể cho làm từng phần. Khi người học đã nắm các phần chính, họ cần thực hiện trọn công việc để học cách kết nối và tự kiểm tra.
Xác nhận người học đã có thông tin, công cụ và thời gian. Những người cần phối hợp cũng phải biết vai trò của họ. Nói rõ bạn sẽ quan sát thế nào và khi nào phải can thiệp. Điều này giúp tránh tình trạng vừa giao thử đã liên tục giành lại việc.
Nếu làm sai có thể gây thiệt hại đáng kể, nên sử dụng mô phỏng, dữ liệu mẫu hoặc phạm vi hạn chế trước. Với công việc liên quan chuyên môn đặc thù, việc thực hành phải tuân thủ yêu cầu giám sát và thẩm quyền hiện hành.
Số lần thực hành cần dựa vào kết quả. Một người làm đúng một lần chưa chắc đã xử lý ổn định. Ngược lại, người đã có kinh nghiệm phù hợp có thể không cần lặp lại mọi bước như người mới.
Sau mỗi lượt, bạn cần có điều để xem lại: sản phẩm, quyết định, cách phối hợp hoặc phần công việc đã hoàn tất. Đây là căn cứ cho phản hồi và quyết định tăng độ khó ở lượt tiếp theo.
Bạn không cần chọn giữa hai cách cực đoan là theo sát mọi thao tác hoặc giao toàn bộ rồi chờ kết quả. Có thể mở rộng phần việc theo khả năng mà nhân viên đã thể hiện.
Ở lần đầu, Minh được yêu cầu ghi lại cách CEO làm rõ vướng mắc và chốt trách nhiệm trong cuộc họp. Minh không chỉ ngồi nghe. Sau họp, Minh cần giải thích vì sao CEO hỏi một số câu và chỉ ra những thông tin bắt buộc trong biên bản.
Ở lần tiếp theo, Minh chuẩn bị chương trình và điều hành phần theo dõi cam kết. CEO quan sát phần đó rồi trao đổi sau cuộc họp. Nếu Minh bỏ sót thời hạn, hai người tập trung sửa cách chốt cam kết thay vì nhận xét chung về toàn bộ khả năng quản lý.
Khi Minh đã làm được, CEO để Minh chuẩn bị, điều hành và theo dõi trọn một cuộc họp. Minh cần xử lý cả việc chuyển giữa các nội dung, quản lý thời gian và quyết định chuyện nào cần trình. CEO giữ vai trò quan sát, chỉ can thiệp theo thỏa thuận.
Sau đó có thể thêm biến thể thường gặp, chẳng hạn một thành viên chưa chuẩn bị hoặc số liệu chưa thống nhất. Mục đích là kiểm tra khả năng vận dụng, không tạo tình huống khó để làm người học mất tự tin.
Đây là cách tổ chức thực hành để tham khảo. Mốc chuyển tiếp cần căn cứ vào chất lượng và mức rủi ro, không chỉ dựa trên số cuộc họp đã hoàn thành.
Khi đứng cạnh người đang học, bạn có thể thấy nhiều chỗ mình sẽ làm khác. Trước khi can thiệp, hãy phân biệt điều nào ảnh hưởng đến tiêu chuẩn và điều nào chỉ khác thói quen cá nhân của bạn.
Nếu nhân viên mở đầu cuộc họp bằng cách khác nhưng mọi người vẫn hiểu mục tiêu, bạn có thể để họ tiếp tục. Nếu họ bỏ qua việc xác nhận một thông tin quan trọng hoặc chuẩn bị đưa ra cam kết vượt quyền, bạn cần dừng lại theo thỏa thuận đã có.
Bạn có thể ghi “đã chốt đầu việc nhưng thiếu thời hạn”, “chưa kiểm tra nguồn dữ liệu” hoặc “đã hỏi lại khi gặp vấn đề vượt quyền”. Những ghi chép này hữu ích hơn nhận xét “điều hành chưa chắc” vì chỉ ra được phần sẽ trao đổi sau đó.
Nếu người học có đủ nền tảng và đang cân nhắc, bạn có thể hỏi để họ tiếp tục suy nghĩ. Nếu họ thực sự chưa biết, hãy chỉ dẫn rõ. Hỏi liên tục khi nhân viên thiếu kiến thức có thể khiến họ cảm thấy đang bị thử thách mà không được giúp đỡ.
“Em đang cần thêm dữ kiện gì để chọn cách xử lý? Nếu chưa biết bước tiếp theo, tôi sẽ làm mẫu đoạn này rồi em thực hiện phần còn lại.”
Khi bạn buộc phải can thiệp vì thời gian hoặc rủi ro, hãy quay lại giải thích sau khi tình huống được xử lý. Nhân viên cần hiểu vì sao bạn đã dừng họ và lần tới phải nhận ra dấu hiệu nào sớm hơn.
Những việc phát triển nhân viên dễ bị lùi khi công việc hằng ngày phát sinh. Nếu chỉ thống nhất “khi nào rảnh sẽ hướng dẫn”, cả người học lẫn người sếp có thể chờ nhau rất lâu.
Với họp tuần, thời điểm thực hành đã có sẵn. Bạn cần thêm thời gian chuẩn bị trước họp và xem lại sau họp. Với nhiệm vụ ít xuất hiện, hãy chủ động chọn tình huống mô phỏng hoặc một việc tương tự để người học không quên phần đã được hướng dẫn.
Mỗi lượt nên có một trọng tâm. Nếu Minh đang học cách chốt việc, bạn cần quan sát cách Minh xác nhận người chịu trách nhiệm, hạn và kết quả. Những nhận xét khác vẫn có thể ghi lại, nhưng không nên dồn quá nhiều yêu cầu mới trong một lần.
Trước khi kết thúc trao đổi, chốt phần cần luyện, nhiệm vụ dùng để luyện và thời gian xem lại. Xác định cả phần hỗ trợ của bạn. Ví dụ, bạn gửi một mẫu biên bản, xem trước chương trình hoặc giúp Minh lấy dữ liệu từ bộ phận liên quan.
Nếu nhân viên chưa đạt, kiểm tra xem nhiệm vụ có quá khó hoặc quá nhiều phần mới cùng lúc hay không. Có thể thu nhỏ phần luyện để họ sửa đúng một điểm rồi ghép lại vào công việc đầy đủ.
Bạn có thể dùng biểu mẫu số 4 để chuẩn bị một buổi hướng dẫn và biểu mẫu số 5 để ghi quan sát. Thời lượng cần linh hoạt theo nhiệm vụ; không cố hoàn thành một công việc phức tạp chỉ vì lịch đã dành 20 phút.
Sau khi nhân viên thực hiện, người sếp cần giúp họ nhận ra điều đã làm được và khoảng cách cần cải thiện. Nếu chỉ nói tốt hay chưa tốt, bạn mới đưa ra đánh giá, chưa giúp người học có hướng sửa.
Hỏi họ phần nào đạt yêu cầu, phần nào chưa đạt và dựa vào đâu để nhận định. Câu trả lời giúp bạn thấy họ có tự nhận ra vấn đề hay không. Người học có thể biết lỗi nhưng chưa tìm được cách sửa, hoặc chưa biết tiêu chí nào mình đã bỏ sót.
Nêu một tình huống bạn quan sát hoặc một phần trong sản phẩm. Giải thích tác động của khoảng cách đó rồi nghe góc nhìn của nhân viên. Tránh đoán động cơ như thiếu quan tâm hoặc muốn đối phó khi chưa có căn cứ.
Nếu hai bên hiểu khác nhau, hãy cùng xem dữ liệu hoặc sản phẩm. Đừng vội biến cuộc trao đổi thành tranh luận ai nhớ đúng hơn. Có thể cần làm rõ lại tiêu chuẩn hoặc bổ sung thông tin trước khi kết luận.
Ưu tiên điều ảnh hưởng lớn và có thể luyện trong lần tiếp theo. Người học cần nói được mình sẽ làm khác thế nào. Nếu họ chưa biết cách, bạn có trách nhiệm hướng dẫn thêm thay vì chỉ yêu cầu tự rút kinh nghiệm.
Kết thúc buổi phản hồi, hai bên nên thống nhất được điều sẽ tiếp tục, điều cần sửa và lần thử lại. Việc trao đổi chỉ tạo cơ hội tiến bộ khi có hành động sau đó.
Một cuộc phản hồi có thể thẳng thắn mà không làm người học cảm thấy bị phủ nhận toàn bộ giá trị. Bạn cần giữ yêu cầu công việc, đồng thời giúp họ hiểu rằng vấn đề đang được xem xét là một hành vi hoặc kết quả có thể cải thiện.
Ví dụ, thay vì nói “Em không có khả năng điều hành”, hãy nêu “Trong phần chốt việc, ba đầu việc chưa có người phụ trách”. Cách nói thứ hai cho phép hai bên cùng kiểm tra và tìm cách sửa.
Tiếp theo, giải thích tác động. Trong trường hợp này, thiếu người phụ trách khiến việc theo dõi không rõ và có thể dẫn đến bỏ sót. Khi hiểu hậu quả, nhân viên có thêm lý do để chú ý vào phần cần thay đổi.
Sự ghi nhận cũng cần cụ thể. “Em đã yêu cầu hai bên đối chiếu nguồn dữ liệu trước khi tranh luận” giúp người học biết hành vi nào nên giữ. Một lời khen chung như “Hôm nay khá hơn” có thể khiến họ không rõ mình đã tiến bộ ở đâu.
Hãy chậm lại và hỏi điều gì khiến họ thấy chưa công bằng. Có thể bạn đang thiếu thông tin. Nghe thêm không có nghĩa bỏ tiêu chuẩn. Sau khi làm rõ bối cảnh, hai bên vẫn cần quay về yêu cầu và việc phải thực hiện tiếp.
“Tôi muốn hiểu góc nhìn của em trước khi chốt. Mình cùng xem lại phần việc này. Dù nguyên nhân là gì, mình vẫn cần có cách để lần tới không bỏ sót người phụ trách.”
Minh đã dẫn được cuộc họp và mọi người nêu đủ vướng mắc. Tuy nhiên, cuối buổi Minh chuyển nội dung khá nhanh nên một số đầu việc thiếu thời hạn. CEO có ghi chép và cùng Minh xem lại biên bản.
CEO: “Em thấy phần nào trong cuộc họp đã ổn, phần nào mình cần làm tốt hơn?”
Minh: “Mọi người đã nói rõ vướng mắc. Nhưng đoạn cuối em hơi vội nên chưa đọc lại từng cam kết.”
CEO: “Tôi cũng thấy ba đầu việc chưa có thời hạn. Nếu giữ biên bản này thì tuần sau mình khó kiểm tra. Theo em, vì sao em đã bỏ sót?”
Minh: “Em vừa nghe vừa ghi nên chỉ nhớ nội dung. Em chưa dành riêng thời gian để xác nhận lại.”
CEO: “Vậy lần tới em muốn làm khác như thế nào?”
Minh: “Em sẽ dành phần cuối đọc lại từng đầu việc, hỏi người nhận có đồng ý về hạn và kết quả cần đạt không. Những việc chưa đủ thông tin, em ghi rõ ai sẽ làm rõ tiếp.”
CEO đồng ý quan sát trọng tâm đó ở cuộc họp tiếp theo. Minh tự bổ sung phần xác nhận cam kết vào bản chuẩn bị. CEO hỗ trợ xem trước mẫu biên bản để kiểm tra còn thiếu mục nào.
Hai người cùng xem một vấn đề cụ thể và đi đến một cách làm mới. Minh vẫn chịu trách nhiệm sửa; CEO vẫn giữ yêu cầu chất lượng. Cuộc trao đổi không dừng ở lời xin lỗi hoặc lời hứa sẽ cố gắng hơn.
Nhiều buổi trao đổi kết thúc với câu “Em rút kinh nghiệm”. Nhưng nếu không có thay đổi trong cách chuẩn bị và thực hiện, lỗi cũ vẫn có thể xuất hiện. Người học cần biết bài học đó sẽ được đưa vào công việc bằng cách nào.
Với Minh, bài học không chỉ là phải cẩn thận hơn. Điều chỉnh cụ thể là thêm phần xác nhận cam kết vào chương trình họp, dùng mẫu có người phụ trách và thời hạn, rồi đọc lại trước khi kết thúc. Những thay đổi này có thể được quan sát ở lần sau.
Ở lượt tiếp theo, xem vấn đề cũ còn lặp lại không và có phát sinh trở ngại mới không. Nếu cách mới chưa phù hợp, hai bên tiếp tục sửa. Ví dụ, Minh đã đọc lại nhưng người nhận chưa hiểu tiêu chí, cần bổ sung cách xác nhận hiểu chứ không chỉ hỏi đồng ý.
Nếu một ngoại lệ dễ xảy ra với nhiều người, ghi vào hướng dẫn chung. Điều đó giúp người học tiếp theo không phải mắc cùng một lỗi mới biết cách xử lý. Cần có người phụ trách rà soát để tài liệu không trở thành tập hợp ghi chú khó dùng.
Khi vấn đề liên quan nhiều bộ phận, bạn có thể tổ chức một buổi xem lại chung. Hãy làm rõ mục đích tìm hiểu để sửa cách phối hợp. Nếu có hành vi vi phạm phải xử lý, thực hiện theo quy định riêng, tránh dùng buổi học tập để phê bình một người trước tập thể.
Biểu mẫu số 6 giúp ghi lại sự việc, nguyên nhân đã thống nhất và hành động tiếp theo. Một bài học được giữ lại khi người phụ trách thực hiện điều chỉnh và kiểm tra kết quả.
Khi nhân viên đã thực hiện được công việc, bạn cần xem phần nào có thể để họ tự quyết. Nếu tiếp tục yêu cầu xin phép mọi việc, quá trình hướng dẫn có thể dừng ở chỗ biết làm nhưng chưa được thực sự đảm nhận.
Tuy nhiên, một lần làm đúng chưa đủ để giao mọi quyền. Bạn cần quan sát chất lượng qua các nhiệm vụ phù hợp, khả năng giải thích quyết định và cách nhận biết tình huống vượt giới hạn.
Minh có thể đã đủ khả năng tự chuẩn bị và điều hành họp trong phòng, nhưng vẫn cần tham vấn khi một vấn đề ảnh hưởng đến bộ phận khác. Không cần chọn một mức tự chủ duy nhất áp dụng cho mọi công việc của Minh.
Thống nhất việc nào được tự quyết, cần dùng nguồn lực gì, trường hợp nào phải báo và mốc nào cùng xem kết quả. Người nhận quyền cần biết có thể tìm ai khi gặp tình huống chưa từng xử lý.
Những người liên quan cũng cần được thông tin. Nếu CEO nói đã giao quyền nhưng mọi yêu cầu từ Minh vẫn bị gửi ngược về CEO, nhân viên sẽ khó thực sự điều hành được công việc.
Khi đã giao trong phạm vi, hãy tôn trọng các quyết định phù hợp tiêu chuẩn dù cách làm có khác bạn. Bạn vẫn giữ trách nhiệm quản lý và theo dõi rủi ro, nhưng không cần quay lại duyệt mọi thao tác mà người học đã làm ổn định.
Một câu “Em cứ chủ động đi” có thể khiến nhân viên hiểu quá rộng hoặc quá hẹp. Nên trao đổi bằng những loại quyết định thực tế mà họ sẽ gặp trong công việc.
Người học chuẩn bị dữ liệu, các lựa chọn và lý do đề xuất. Người có thẩm quyền quyết định trước khi thực hiện. Cách phối hợp này phù hợp khi rủi ro cao, quyền chưa được chuyển hoặc người học đang luyện cách phân tích.
Hai bên thống nhất những điểm cần tham vấn. Sau khi trao đổi và xác nhận phạm vi, nhân viên tự làm. Với Minh, đó có thể là thay đổi nội dung họp khi vấn đề mới ảnh hưởng đến nhiều người.
Nhân viên không cần xin phép từng lần nếu công việc nằm trong giới hạn. Họ báo kết quả ở mốc thống nhất và báo ngay khi xuất hiện ngoại lệ. Minh có thể điều phối cuộc họp thường kỳ trong phạm vi phòng theo cách này khi đã đủ khả năng.
Các cách phối hợp trên là gợi ý để làm rõ thỏa thuận. Thẩm quyền chính thức vẫn phải tuân theo quy định doanh nghiệp. Với một quyết định quan trọng, hãy viết rõ điều kiện thay vì chỉ gắn nhãn chung là được tự chủ.
“Em tự điều chỉnh thứ tự cuộc họp và yêu cầu các thành viên làm rõ dữ liệu. Nếu cần thêm ngân sách hoặc thay đổi cam kết liên phòng, em chuẩn bị phương án và trình tôi trước khi thực hiện.”
Sau khi chuyển quyền, bạn vẫn cần kiểm tra xem công việc có được thực hiện ổn định hay không. Khác biệt là bạn chủ yếu xem kết quả, những quyết định quan trọng và ngoại lệ, thay vì đứng cạnh từng thao tác.
Một việc lặp lại và đã ổn định có thể được xem theo tuần. Một nhiệm vụ mới hoặc ảnh hưởng lớn có thể cần kiểm tra trước một quyết định quan trọng. Hai bên nên biết lịch này từ đầu để việc theo dõi không trở thành sự giám sát bất ngờ.
Xác minh chuyện đã xảy ra và nguyên nhân. Có thể phạm vi vừa mở rộng quá nhanh, có thể người học gặp ngoại lệ chưa được hướng dẫn hoặc dữ liệu đầu vào thay đổi. Hướng hỗ trợ cần dựa vào điều đã xác định.
Nếu cần thu hẹp quyền tạm thời, hãy nói rõ phần nào cần có người duyệt lại và điều kiện để khôi phục. Tránh lấy lại toàn bộ công việc vì một lỗi ở phạm vi nhỏ. Cũng không nên giữ nguyên quyền chỉ để chứng minh mình đã tin tưởng, trong khi rủi ro chưa được kiểm soát.
Một người có trách nhiệm cần biết báo khi không đủ thông tin hoặc chạm giới hạn. Đừng xem việc hỏi đúng lúc là dấu hiệu yếu kém. Bạn cần phân biệt hỏi vì chưa biết nguyên tắc đã hướng dẫn với báo một ngoại lệ thực sự cần quyết định của cấp trên.
Biểu mẫu số 7 giúp ghi quyền hạn và điểm kiểm tra. Khi sử dụng, hãy dành thời gian để người nhận nói lại cách hiểu của họ trước khi xác nhận thỏa thuận.
Khi một người đã tự làm ổn định, bạn có thể tạo cơ hội để họ hướng dẫn một đồng nghiệp ở nhiệm vụ phù hợp. Đây là bước hữu ích nếu bạn đang phát triển người đó cho vai trò quản lý.
Chẳng hạn, Minh được giao hướng dẫn một trưởng nhóm chuẩn bị phần theo dõi cam kết trong cuộc họp. Minh cần giải thích yêu cầu, làm mẫu, để trưởng nhóm thực hành và phản hồi. CEO quan sát cả cách Minh hướng dẫn lẫn phần việc mà người học tiếp theo đã làm được.
Một người trình bày trôi chảy vẫn có thể khiến người học khó áp dụng. Hãy xem họ có làm rõ tiêu chuẩn, phát hiện phần người học chưa hiểu và điều chỉnh cách giải thích hay không. Quan trọng hơn, người được hướng dẫn có tiến bộ trong công việc không?
Hướng dẫn đồng nghiệp mới chỉ là một phần. Nếu chuẩn bị giao vai trò lớn hơn, cần quan sát cách phân công, phối hợp, giải quyết khác biệt và chịu trách nhiệm với kết quả chung. Việc bổ nhiệm nên dựa trên yêu cầu vai trò và bằng chứng qua thời gian.
Bạn cũng cần xây cơ chế để tri thức được lưu lại, người hướng dẫn có thời gian và các nhiệm vụ phát triển được tiếp tục. Một người giỏi hướng dẫn khó tạo ra hệ thống kế thừa nếu mọi việc vẫn phải chờ một cá nhân duy nhất.
Đến đây, vòng chuyển giao đầu tiên đã có thể được xem lại: nhân viên tự làm được đến đâu, chất lượng thế nào và có thể phát triển thêm ở phạm vi nào. Phần tiếp theo giúp bạn tổ chức việc đó trong lịch thực tế.
Câu nói mẫu
Những câu trao đổi mẫu trong cẩm nang, để anh chị dùng ngay trong buổi giao việc hoặc góp ý tiếp theo.
Báo cáo này còn thiếu phần so sánh với kế hoạch. Em bổ sung dữ liệu và giải thích nguyên nhân chênh lệch giúp tôi. Nếu chưa biết cách trình bày, mình cùng làm một mục, những mục còn lại em tự hoàn thiện.
Bản đề xuất này để ban giám đốc quyết định có triển khai hay không. Vì vậy, em cần trình bày vấn đề, hai phương án, chi phí dự kiến và lý do đề xuất một phương án. Em nói lại giúp tôi bản cuối sẽ có những phần nào.
Tôi chưa hứa đổi sản phẩm ngay vì mình chưa kiểm tra nguyên nhân. Tôi sẽ xác nhận điều đã xảy ra trước, sau đó đối chiếu chính sách. Nếu trường hợp nằm ngoài chính sách, em cần trình phương án để người có thẩm quyền quyết định.
Bây giờ em thử làm phần này, tôi sẽ quan sát. Chỗ nào chưa chắc em cứ nói ra. Sau lần này, mình chọn một nhiệm vụ thật để em thực hành và hẹn thời gian xem lại.
Trong biên bản vừa rồi, ba đầu việc chưa có người phụ trách và thời hạn. Tuần sau sẽ khó kiểm tra tiến độ. Em xem lại giúp tôi vì sao phần này bị bỏ sót. Ở cuộc họp tới, em sẽ chốt việc như thế nào?
Em được tự sắp xếp lịch trong phạm vi nhóm để giữ cam kết với khách. Nếu cần thêm ngân sách hoặc điều người từ bộ phận khác, em trao đổi với tôi trước. Chiều thứ Sáu mình cùng xem những trường hợp đã xử lý.
Tôi muốn em thử hướng dẫn một đồng nghiệp xử lý nhóm khách hàng này. Mục tiêu là sau đó bạn ấy tự làm được. Mình sẽ cùng chuẩn bị cách hướng dẫn và xem lại kết quả sau hai tuần.
Sau nội dung đã học, em muốn thay đổi điều gì trong cách làm việc của nhóm? Mình chọn một việc để thử trong hai tuần tới. Tôi cần hỗ trợ gì để em áp dụng được?
Sau giai đoạn hướng dẫn vừa rồi, em đã tự đảm nhận được phần nào? Mình cùng xem sản phẩm và những tình huống em đã xử lý để quyết định phần việc tiếp theo.
Tôi dự định để em đảm nhận phần việc này vì nó gắn với trách nhiệm trưởng nhóm. Em thấy mình đã có kinh nghiệm gì để bắt đầu? Nếu nhận việc, em cần thêm điều kiện nào để thực hiện tốt?
Mục tiêu của mình là để em tự điều hành được cuộc họp tuần của phòng. Tôi sẽ cùng em chuẩn bị và quan sát những lần đầu. Những việc vượt phạm vi phòng, em vẫn trình đúng người có thẩm quyền. Mình sẽ xem khả năng thực tế trước khi giảm hỗ trợ.
Em không cần làm giống tôi từng câu. Nhưng khi kết thúc cuộc họp, mọi người phải biết quyết định nào đã được chốt, ai cần làm gì và khi nào mình kiểm tra lại.
Nếu dữ liệu đã thống nhất thì em sẽ làm khác điều gì? Nếu vấn đề vượt quyền của phòng, em cần chuẩn bị những gì để trình người có thẩm quyền?
Em đang cần thêm dữ kiện gì để chọn cách xử lý? Nếu chưa biết bước tiếp theo, tôi sẽ làm mẫu đoạn này rồi em thực hiện phần còn lại.
Tôi muốn hiểu góc nhìn của em trước khi chốt. Mình cùng xem lại phần việc này. Dù nguyên nhân là gì, mình vẫn cần có cách để lần tới không bỏ sót người phụ trách.
Em tự điều chỉnh thứ tự cuộc họp và yêu cầu các thành viên làm rõ dữ liệu. Nếu cần thêm ngân sách hoặc thay đổi cam kết liên phòng, em chuẩn bị phương án và trình tôi trước khi thực hiện.
Lộ trình 90 ngày
Lộ trình dưới đây giúp bạn đưa việc phát triển nhân viên vào lịch làm việc. Đây là khung tham khảo, không phải thời hạn mà mọi người phải đạt cùng một mức. Một năng lực phức tạp hoặc ít có cơ hội thực hành có thể cần nhiều thời gian hơn.
Chọn người và công việc, làm rõ tiêu chuẩn, làm mẫu rồi tổ chức thực hành. Mục tiêu của tháng đầu là biết nhân viên đang tự làm được đến đâu và phần nào cần tiếp tục hỗ trợ. Đừng giao thêm nhiều năng lực mới chỉ vì đã đi hết lịch.
Tiếp tục sử dụng năng lực trên công việc thật. Bổ sung những biến thể thường gặp và xem người học có giữ được chất lượng khi bạn giảm tham gia hay không. Chỉ mở rộng phần việc mà họ có đủ điều kiện thực hiện.
Nếu người học đã làm ổn định, có thể giao một nhiệm vụ dẫn dắt nhỏ hoặc thử hướng dẫn đồng nghiệp. Nếu vẫn còn lỗi ảnh hưởng chất lượng, hãy tiếp tục củng cố. Quyết định dựa trên bằng chứng, không phải số ngày đã trôi qua.
Trước khi bắt đầu, dành một khoảng thời gian để ghi hiện trạng: bạn đang phải tham gia phần nào, nhân viên hay gặp lỗi gì và chất lượng đang được kiểm tra thế nào. Những ghi chép này sẽ giúp đánh giá tiến bộ rõ hơn.
Dùng biểu mẫu số 8 để theo dõi ở các mốc 30, 60 và 90 ngày. Không cần nhiều chỉ số. Chỉ chọn những thông tin mà bạn có thể ghi đều và thực sự dùng để quyết định.
Trong tuần đầu, bạn chưa cần hướng dẫn toàn bộ kỹ năng. Việc quan trọng là hai bên hiểu rõ mục tiêu, phạm vi và điều kiện để bắt đầu. Nếu bước này bị làm qua loa, các lần thực hành sau có thể liên tục phải dừng để làm rõ lại yêu cầu.
Giải thích lý do chọn công việc, điều bạn mong họ tự đảm nhận và hỗ trợ bạn sẽ dành cho họ. Hỏi điều họ đã biết, điều còn khó và thời gian có thể bố trí. Nếu cần thay đổi khối lượng công việc để có cơ hội học, hãy xử lý trước.
Viết những tiêu chí cần xem cùng một sản phẩm hoặc tình huống minh họa. Mời người học diễn đạt lại. Nếu bạn cũng chưa rõ tiêu chuẩn, hãy dành thời gian làm rõ thay vì giao nhân viên tự đoán.
Chọn thời điểm gắn với công việc sắp diễn ra. Với Minh, đó là buổi chuẩn bị trước cuộc họp tuần và cuộc trao đổi sau họp. Hai bên cùng biết tài liệu nào cần chuẩn bị và phần nào Minh sẽ thử thực hiện.
Cuối tuần, bạn cần có một thỏa thuận đủ rõ, một bản tiêu chuẩn ngắn và lịch thực hành. Nếu phát hiện người học còn thiếu nền tảng đáng kể, điều chỉnh phạm vi trước. Một mục tiêu nhỏ phù hợp vẫn hữu ích hơn một mục tiêu lớn mà không ai biết cách bắt đầu.
Trong lịch của người sếp, thời gian dành cho hướng dẫn nên được nhìn như một phần của trách nhiệm quản lý. Nếu liên tục bị thay bằng việc khác, nhân viên sẽ khó tin rằng quá trình phát triển này thực sự được coi trọng.
Sau lần làm mẫu, hãy nhanh chóng bố trí cơ hội để nhân viên thực hiện. Khoảng cách quá dài có thể khiến họ quên cách làm và bạn khó biết phần hướng dẫn trước đã được hiểu đến đâu.
Ở lượt đầu, có thể để Minh chuẩn bị chương trình và dẫn phần theo dõi cam kết. Bạn quan sát đúng các tiêu chí đã trao đổi. Sau đó, Minh tự đánh giá rồi hai bên xem biên bản để xác định điều cần sửa.
Nếu nhiều đầu việc thiếu thời hạn, hãy luyện cách chốt cam kết. Bạn có thể cho Minh thử với một vài tình huống ngắn trước cuộc họp tiếp theo. Tránh vừa yêu cầu sửa cách hỏi, cách trình bày, cách dùng slide và mọi chi tiết khác trong cùng một lần.
Khi phần đang luyện được thực hiện tốt hơn, giao Minh điều hành trọn buổi. Lần này cần quan sát khả năng kết nối các phần và tự kiểm tra. Nếu gặp biến thể mới, hai người xem đó là nội dung cần bổ sung, không mặc định mọi lúng túng đều là thiếu cố gắng.
Đến mốc 30 ngày, hãy cùng xem công việc nào người học tự làm được, lỗi nào còn lặp và mức hỗ trợ còn cần. Nếu chưa đủ bằng chứng, tiếp tục chu kỳ. Bạn không cần xác nhận thành thạo để kịp lịch.
Trong mỗi lần xem lại, chốt nhiệm vụ tiếp theo và phần hỗ trợ của bạn. Những điều chỉnh nhỏ nhưng được thực hiện đều có thể giúp quá trình học đi tiếp thay vì dừng ở những cuộc trao đổi chung.
Giai đoạn sau không nhất thiết phải thêm nhiều nội dung. Trước hết, kiểm tra người học có giữ được chất lượng ở công việc đã nhận khi điều kiện thay đổi vừa phải hay không.
Cho người học gặp những biến thể có khả năng xuất hiện trong vai trò thật. Với Minh, đó có thể là một thành viên chưa chuẩn bị, một thông tin chưa được xác minh hoặc một vấn đề cần phối hợp liên phòng. Giữ rõ giới hạn, theo dõi cách xử lý và tiếp tục phản hồi.
Nếu kết quả ổn định, giảm dần việc bạn tham gia từng thao tác. Chuyển sang xem sản phẩm, quyết định cần lưu ý và báo cáo ngoại lệ. Nếu vẫn phải nhắc cùng một lỗi, hãy quay lại nguyên nhân trước khi mở rộng quyền.
Khi phù hợp, giao người học hướng dẫn một đồng nghiệp ở phần việc nhỏ. Yêu cầu họ chuẩn bị tiêu chuẩn, làm mẫu và quan sát người được hướng dẫn. Bạn xem cả cách họ phát triển người khác và kết quả công việc thực tế.
Nếu đang chuẩn bị một quản lý kế thừa, bổ sung nhiệm vụ phân công hoặc phối hợp. Tuy nhiên, không nên xem việc hướng dẫn được một người là đủ điều kiện cho mọi trách nhiệm quản lý.
Bạn có thể chọn tiếp tục củng cố năng lực hiện tại, mở rộng phạm vi, giao thêm nhiệm vụ dẫn dắt hoặc điều chỉnh hướng phát triển. Ghi rõ lý do và những điều người học cần thực hiện tiếp. Không cần ép mọi người đi cùng một lộ trình.
Để biết việc chuyển giao có tiến triển hay không, bạn cần quan sát cả năng lực của nhân viên lẫn mức tham gia của người hướng dẫn. Chỉ nhìn thời gian sếp giảm có thể bỏ qua trường hợp nhân viên đang tự làm sai mà không báo.
Chọn một vài tiêu chí gắn với nhiệm vụ. Với họp tuần, có thể xem biên bản có đủ trách nhiệm, thời hạn và tiêu chí hoàn thành hay không; những vấn đề cần trình có được theo dõi tiếp hay bị bỏ quên. Ghi riêng các sai lệch nghiêm trọng, đừng để chúng bị che bởi điểm trung bình.
Bạn đang phải làm mẫu lại, gợi ý ở một đoạn, sửa sản phẩm hay nhận việc về làm? Ghi bằng lời cụ thể sẽ giúp thấy phần nào đã được chuyển giao. So sánh trên những nhiệm vụ có độ khó tương đương.
Nếu khối lượng tăng hoặc nhiệm vụ phức tạp hơn, số lần cần hỏi có thể tăng mà người học vẫn tiến bộ. Ngược lại, ít lỗi hơn khi chỉ được giao việc rất dễ chưa chứng minh đã sẵn sàng cho phạm vi lớn. Hãy ghi bối cảnh khi đánh giá.
Bạn cũng có thể theo dõi thời gian chuẩn bị, hướng dẫn và xử lý thay. Trong giai đoạn đầu, thời gian tổng có thể tăng. Điều cần xem là khoản đầu tư ấy có giúp người học tự làm tốt hơn qua các lần hay không.
Không nên quy toàn bộ thay đổi doanh thu hoặc năng suất cho quá trình hướng dẫn. Kết quả còn chịu ảnh hưởng từ thị trường, nguồn lực và nhiều điều kiện khác. Hãy ưu tiên những bằng chứng công việc mà hai bên có thể kiểm tra trực tiếp.
8 biểu mẫu
Dùng các biểu mẫu để thống nhất yêu cầu, ghi lại điều quan sát được và chốt việc cần sửa. Không cần điền tất cả trong một lần.
Dùng phiếu này trong buổi trao đổi đầu tiên. Ghi ngắn nhưng đủ để hai bên hiểu giống nhau. Ví dụ: Minh sẽ học cách chuẩn bị và điều hành họp tuần trong phạm vi phòng kinh doanh.
Sau khi điền, mời người học nói lại phần mình sẽ nhận và hỗ trợ mong đợi từ người hướng dẫn.
Chọn những tiêu chí ảnh hưởng đến kết quả, không cần liệt kê mọi sở thích trình bày của người sếp. Ví dụ: biên bản phải có người phụ trách, thời hạn và kết quả cần đạt cho từng đầu việc.
Kiểm tra cách hiểu bằng cách để người học đánh giá một ví dụ, thay vì chỉ hỏi họ đã hiểu chưa.
Dùng phiếu này sau khi làm mẫu. Người học có thể viết trước theo cách hiểu của mình, sau đó người hướng dẫn rà soát và bổ sung.
Nếu công việc có nhiều bước, có thể sao chép phiếu để ghi tiếp. Ưu tiên làm rõ những điểm quyết định mà người mới thường không tự nhận ra.
Trước buổi hướng dẫn, xác định người học sẽ làm thử điều gì. Buổi trao đổi chỉ có giải thích mà không có thực hành sẽ khó cho bạn biết họ đang hiểu đến đâu.
Thời lượng cần theo độ khó của nhiệm vụ. Nếu chưa đủ thời gian để làm thử, hãy chia phần hướng dẫn nhỏ hơn hoặc đặt thêm một buổi.
Ghi sự việc và sản phẩm cụ thể. Ví dụ: “Hai đầu việc chưa có thời hạn” sẽ hữu ích hơn “chưa có tư duy quản lý”.
Phân biệt điều bạn trực tiếp nhìn thấy với nhận định còn cần kiểm tra. Khi trao đổi, mời nhân viên bổ sung thông tin trước khi thống nhất nguyên nhân.
Dùng sau một lần thực hành hoặc một nhiệm vụ có điều cần rút kinh nghiệm. Hai bên cần chốt việc sẽ thay đổi, người thực hiện và lúc kiểm tra.
Nếu chưa thống nhất nguyên nhân, ghi rõ thông tin cần bổ sung. Không nên kết thúc bằng lời hứa chung như sẽ cẩn thận hơn mà chưa có cách làm cụ thể.
Ghi theo những quyết định thực tế sẽ gặp. Người giao quyền cần có thẩm quyền phù hợp; phiếu này không thay thế quy định chính thức của doanh nghiệp.
Trước khi xác nhận, yêu cầu người nhận xử lý thử một tình huống để kiểm tra cách hiểu về giới hạn.
Mỗi mốc ghi điều đã tự làm được, chất lượng và mức hỗ trợ còn cần. Sản phẩm hoặc ghi chép quan sát nên được lưu cùng phiếu.
Nếu chưa có đủ cơ hội quan sát, ghi rõ điều đó và tiếp tục theo dõi. Không điền theo kỳ vọng chỉ để hoàn thành lịch.
Tình huống
Những câu chuyện và nhân vật là tình huống minh họa. Khi áp dụng, hãy điều chỉnh tiêu chuẩn, quyền hạn và mức giám sát theo công việc thực tế của doanh nghiệp.
Tình huống 1
Tình huống minh họa: người phụ trách kinh doanh thường phải sửa báo giá của nhân viên. Lỗi hay gặp là thiếu điều kiện giao hàng, tính sai một khoản chi phí hoặc dùng một thông tin chưa được xác nhận.
Thay vì yêu cầu nhân viên làm báo giá chuyên nghiệp hơn, người quản lý chọn mục tiêu: tự chuẩn bị được báo giá cho nhóm đơn hàng thông thường trước khi trình duyệt. Chuẩn cần theo mẫu và chính sách thực tế, bao gồm thông tin khách hàng, nội dung cung cấp, giá, điều kiện và các phê duyệt cần có.
Người quản lý giải thích cách kiểm tra yêu cầu, đối chiếu chi phí và phát hiện thông tin còn thiếu. Họ nói rõ phần nào được tự tính, phần nào cần xác nhận với bộ phận khác và việc nào không được tự cam kết.
Nhân viên tự chuẩn bị một báo giá trong phạm vi đã chọn. Người quản lý xem theo tiêu chuẩn, chỉ ra phần cần sửa và để nhân viên tự hoàn thiện. Khi lỗi có liên quan đến cách tính, cần cho họ làm lại và giải thích chứ không chỉ sửa con số cuối.
Sau một số nhiệm vụ phù hợp, hai bên xem chất lượng có ổn định không. Có thể giảm việc kiểm tra chi tiết ở phần đã nắm nhưng vẫn giữ phê duyệt chính thức theo quy định. Khả năng chuẩn bị báo giá không tự động tạo quyền ký hoặc quyền thay đổi chính sách.
Bài học ở tình huống này là tách việc hướng dẫn năng lực khỏi việc phê duyệt theo thẩm quyền. Nhân viên có thể tự chuẩn bị tốt hơn trong khi các quyết định quan trọng vẫn được kiểm soát.
Tình huống 2
Tình huống minh họa: một trưởng nhóm thường nhờ giám đốc nói chuyện khi nhân viên trễ hạn. Người ấy ngại làm mất lòng và chưa biết cách trao đổi để đi đến một cam kết rõ.
Mục tiêu là trưởng nhóm tự thực hiện được cuộc trao đổi về một nhiệm vụ chậm tiến độ. Trước cuộc trao đổi, họ cần có yêu cầu ban đầu, tình trạng thực tế và ảnh hưởng của việc chậm. Kết quả cần có là nguyên nhân được làm rõ và một kế hoạch tiếp theo khả thi.
Người hướng dẫn nói rõ vì sao cần hỏi sự việc trước khi kết luận thái độ. Họ làm mẫu cách nêu khoảng cách, lắng nghe trở ngại và yêu cầu người nhận việc đề xuất phương án. Tiêu chuẩn công việc vẫn được giữ; việc lắng nghe nhằm xác định đúng cách xử lý.
Hai người diễn tập một tình huống. Trưởng nhóm tập nêu sự việc cụ thể, hỏi nguyên nhân và chốt hành động. Sau đó, họ tự thực hiện cuộc trao đổi trong phạm vi phù hợp. Việc có người quan sát cần được trao đổi và tôn trọng tính riêng tư của người liên quan.
Khi xem lại, giám đốc không chỉ hỏi cuộc nói chuyện có êm không. Cần xem kế hoạch có rõ người phụ trách, thời hạn và điều kiện hỗ trợ hay chưa; sau đó cam kết có được thực hiện không.
Nếu người trưởng nhóm kết thúc bằng “cố gắng hơn nhé”, hãy luyện lại phần chốt việc. Một cuộc trao đổi dễ chịu nhưng không có hành động cụ thể vẫn có thể khiến vấn đề lặp lại.
Tình huống 3
Tình huống minh họa: tổ trưởng sản xuất làm nghề lâu năm nhưng khi hướng dẫn người mới thường thao tác nhanh rồi nói họ làm theo. Người học làm thiếu bước và tổ trưởng phải liên tục sửa.
Chọn một công việc phù hợp để bắt đầu. Tiêu chuẩn, trình tự và điều kiện thực hành phải theo quy định chuyên môn của doanh nghiệp. Nếu công việc yêu cầu người đủ điều kiện giám sát, cần giữ đúng yêu cầu đó trong toàn bộ quá trình.
Người phụ trách đào tạo cùng tổ trưởng phân tích các bước, dấu hiệu cần kiểm tra và lý do. Có thao tác người có kinh nghiệm thực hiện tự động nhưng người mới chưa biết, chẳng hạn thời điểm cần dừng để kiểm tra một điều kiện.
Tổ trưởng làm mẫu ở tốc độ phù hợp, sau đó để người học thực hiện trong điều kiện được phép. Tổ trưởng quan sát và yêu cầu giải thích các điểm quan trọng. Nếu người mới chưa làm đúng, chỉ dẫn lại phần đó rồi cho thử tiếp, không chỉ quở trách là thiếu tập trung.
Người phụ trách cần xem tổ trưởng đã biết điều chỉnh cách hướng dẫn chưa, còn người mới có thực hiện đúng chuẩn không. Khi phát hiện hướng dẫn thiếu một ngoại lệ quan trọng, cập nhật vào tài liệu để các ca sau dùng cùng cách.
Tình huống này cho thấy phát triển một người hướng dẫn nội bộ cần có cơ hội quan sát và phản hồi. Thâm niên chuyên môn là nguồn kinh nghiệm, nhưng tổ trưởng vẫn có thể cần được học cách truyền đạt kinh nghiệm ấy.
Tình huống 4
Tình huống minh họa xuyên suốt cẩm nang bắt đầu khi CEO là người chuẩn bị, điều hành và nhắc việc sau mọi cuộc họp. Minh có chức danh trưởng phòng nhưng chủ yếu tổng hợp thông tin và chờ quyết định.
CEO chọn cuộc họp tuần làm nhiệm vụ đầu tiên. Hai người thống nhất mục đích, kết quả và phạm vi quyết định. CEO thông tin với các thành viên rằng Minh sẽ điều phối công việc trong phòng theo thỏa thuận.
Minh quan sát một lần làm mẫu có giải thích. Sau đó, Minh chuẩn bị chương trình và dẫn một phần cuộc họp. Khi đã nắm những phần chính, Minh điều hành trọn buổi. CEO ghi nhận cách xử lý và cùng xem lại sản phẩm sau họp.
Khi xuất hiện lỗi thiếu thời hạn, hai người tập trung sửa phần chốt cam kết. Khi có thông tin mâu thuẫn, CEO giải thích cách xác minh và để Minh thực hành lại ở tình huống phù hợp. Bản hướng dẫn được cập nhật theo những điều đã làm rõ.
CEO xem cuộc họp có tạo ra quyết định và cam kết rõ không, các đầu việc có được theo dõi không và Minh có nhận biết vấn đề vượt quyền không. Nếu những phần này ổn định, CEO giảm tham gia trực tiếp và giữ kiểm tra ở các mốc quan trọng.
Sau đó, Minh có thể hướng dẫn một trưởng nhóm chuẩn bị hoặc dẫn một phần cuộc họp. Đây là cơ hội để kiểm tra khả năng phát triển người khác. Không có kết quả hay số liệu thực tế được khẳng định trong tình huống minh họa này; tiến bộ cần được ghi nhận khi áp dụng tại doanh nghiệp.
Giải đáp
Mỗi cuộc trao đổi cần đi đến một việc tiếp theo đủ cụ thể.
Bạn có thể đang phải xử lý công việc hằng ngày đến mức không còn thời gian cho đào tạo. Nếu chờ mọi việc rảnh mới bắt đầu, việc hướng dẫn có thể tiếp tục bị lùi. Tuy nhiên, cũng không cần tổ chức ngay một chương trình lớn.
Chọn một nhiệm vụ lặp lại và một nhân viên phù hợp. Tận dụng lần công việc sắp diễn ra để làm rõ tiêu chuẩn, làm mẫu một phần và để người ấy thử. Tập trung vào chỗ đang gây phụ thuộc thay vì cố hướng dẫn toàn bộ vai trò.
Bạn có thể hẹn xem bản chuẩn bị trước một nhiệm vụ và trao đổi sau khi hoàn tất. Thời lượng tùy độ khó, nhưng người học cần biết lúc nào được hỗ trợ. Nếu bạn phải đổi lịch, hãy đặt lại để công việc không bị bỏ giữa chừng.
Trong giai đoạn đầu, tổng thời gian của bạn có thể tăng. Cần xem nhân viên có tiến bộ qua các lần hay không. Nếu thời gian hướng dẫn vẫn nhiều mà lỗi không thay đổi, hãy kiểm tra việc chọn nhiệm vụ, tiêu chuẩn và cách thực hành.
Bạn không cần tự hướng dẫn mọi kỹ năng. Có thể phối hợp với người có chuyên môn, quản lý trực tiếp hoặc nhân sự phụ trách đào tạo. Nhưng vẫn cần có người chịu trách nhiệm theo dõi việc áp dụng, tránh để mỗi bên chỉ hoàn thành một phần rồi không ai xem kết quả chung.
Việc phát triển đội ngũ cần một phần thời gian quản lý có chủ đích. Chọn phạm vi vừa sức giúp bạn bắt đầu mà không phải chờ đến khi doanh nghiệp hết bận.
Trước khi kết luận nhân viên không có khả năng hoặc không muốn học, hãy xem những lần hướng dẫn trước thực sự gồm những gì. Người đó đã được làm thử chưa? Tiêu chuẩn có rõ không? Bạn có quan sát việc thực hiện hay chỉ nhận kết quả cuối?
Một lỗi có thể lặp vì chưa hiểu nguyên tắc, thiếu kiến thức nền, thiếu thời gian hoặc chưa biết tự kiểm tra. Mời nhân viên thực hiện lại phần thường sai và giải thích suy nghĩ. Cách này giúp bạn thấy chỗ mắc thay vì tiếp tục nhắc bằng cùng một câu.
Có thể chia nhỏ nhiệm vụ, đưa ví dụ rõ hơn, làm mẫu chậm hơn hoặc bổ sung một bước kiểm tra. Khi đã đổi cách, cần cho người học thử lại để xem việc điều chỉnh có ích hay không. Đừng mặc định nói to hơn hoặc nói nhiều hơn sẽ giải quyết được.
Nếu nhân viên đã hiểu, có đủ điều kiện và làm được nhưng không thực hiện cam kết, bạn cần trao đổi về trách nhiệm theo quy định. Nếu dù được hỗ trợ phù hợp họ vẫn chưa đáp ứng yêu cầu vai trò, có thể xem xét bố trí công việc hoặc kế hoạch cải thiện thực tế.
Việc điều chỉnh trách nhiệm cần có căn cứ rõ ràng, thông tin cho người liên quan và được thực hiện đúng quy trình của doanh nghiệp. Một lần làm sai chưa đủ để nhận định về toàn bộ con người, nhưng sự tôn trọng cũng không có nghĩa bỏ qua tiêu chuẩn.
Mỗi cuộc trao đổi cần đi đến một việc tiếp theo đủ cụ thể. Nếu hai bên chỉ lặp lại lời hứa cố gắng và lời nhắc phải chú ý, quá trình rất dễ đứng yên.
Không có cách hướng dẫn nào bảo đảm một người sẽ ở lại lâu dài. Lo ngại này có cơ sở trong quản lý nhân sự, nhưng giữ kiến thức trong một người cũng tạo ra rủi ro cho doanh nghiệp.
Ghi hướng dẫn đủ rõ, có người cập nhật và đào tạo thêm người có thể đảm nhận các phần công việc quan trọng. Xây cơ chế bàn giao để doanh nghiệp không phải làm lại từ đầu mỗi khi nhân sự thay đổi.
Bên cạnh việc được học, nhân viên còn quan tâm đến công việc, cách đối xử, cơ hội phát triển và sự công bằng. Người quản lý nên trao đổi thật về mong muốn của họ thay vì mặc định được đào tạo thì phải ở lại.
AI hoặc tài liệu có thể giúp soạn hướng dẫn, tạo tình huống và chuẩn bị câu hỏi. Chúng không thay thế việc xác định tiêu chuẩn thực tế, giao quyền phù hợp và xem người học làm việc. Nội dung liên quan chuyên môn, chính sách hoặc thông tin nhạy cảm cần người có trách nhiệm kiểm tra.
Nếu mục tiêu là chuẩn bị người kế thừa, hãy phân tán khả năng đảm nhận và xây cơ chế phát triển liên tục. Một người tiềm năng vẫn cần được quan sát qua nhiệm vụ và thời gian; không nên đặt toàn bộ kế hoạch vào một ứng viên duy nhất.
Đầu tư cho con người cần đi cùng quản trị hệ thống. Khi tri thức được sử dụng và tiếp tục chuyển giao, giá trị của việc đào tạo có cơ hội ở lại với tổ chức, kể cả khi một số cá nhân thay đổi công việc.
Vai trò người THẦY
Trong việc phát triển con người
Trong những tình huống ấy, người lãnh đạo đang thực hiện vai trò của một người THẦY. Họ giúp người khác hiểu công việc, có cơ hội thực hành và dần chịu trách nhiệm ở một phạm vi lớn hơn.
Một nhân viên có thể nhớ rất lâu về người đã kiên nhẫn chỉ cho mình cách làm việc. Có khi đó là lần đầu được sửa một báo cáo cho đến khi đạt yêu cầu. Có khi là lúc được giao một nhiệm vụ khó hơn, nhưng biết rằng vẫn có người sẵn sàng hỗ trợ.
Vai trò đó không đòi hỏi bạn phải biết mọi câu trả lời. Bạn có thể nói mình cần kiểm tra thêm, mời người có chuyên môn cùng hỗ trợ hoặc thừa nhận một cách hướng dẫn chưa phù hợp. Điều cần giữ là trách nhiệm đối với việc học và tiến bộ của người được giao.
Lần tới khi định làm thay, hãy xem có thể giúp nhân viên tự sửa phần nào. Khi giao việc, nói rõ tiêu chuẩn trước. Khi góp ý, kết thúc bằng điều người học sẽ thực hiện khác đi. Những thay đổi cụ thể ấy có thể tạo thêm cơ hội trưởng thành cho đội ngũ.
Khi nhân viên làm tốt hơn, bạn có điều kiện dành thời gian cho những trách nhiệm quan trọng. Họ có thêm khả năng gánh vác và cơ hội phát triển nghề nghiệp. Doanh nghiệp cũng có thêm người hiểu việc và biết hướng dẫn người khác.
Học viện Lãnh đạo BrainUP mong cẩm nang này được sử dụng trong những cuộc trao đổi thật như vậy. Giá trị của tài liệu nằm ở điều bạn và nhân viên cùng làm sau khi đọc, không nằm ở việc hoàn thành bao nhiêu trang.
Bạn có thể bắt đầu ngay với kế hoạch ở cuối tài liệu. Hãy chọn một người, một công việc và một thời điểm đủ cụ thể để tiến hành buổi hướng dẫn đầu tiên.
Bắt đầu ngay
Chọn một trường hợp để bắt đầu sau khi đọc. Nếu mục tiêu còn rộng, hãy quay lại BƯỚC 1 và thu nhỏ đến một công việc có thể quan sát.
Hãy trao đổi kế hoạch với người học trước khi bắt đầu. Một thỏa thuận mà hai bên cùng hiểu sẽ dễ sử dụng hơn một kế hoạch chỉ nằm trong ghi chép của người sếp.
Nội dung anh chị điền được lưu ngay trên trình duyệt của máy này, không gửi đi đâu. Bấm “Chép kế hoạch” để dán vào tin nhắn hoặc email gửi người học.
Thư gửi Anh Chị
Có lẽ khi đọc đến trang cuối này, Anh Chị đã nghĩ đến một người trong đội ngũ của mình. Một nhân viên có tinh thần trách nhiệm nhưng vẫn thường xuyên cần hỏi ý kiến. Một trưởng phòng giỏi chuyên môn nhưng còn lúng túng khi dẫn dắt người khác. Hoặc một cộng sự mà Anh Chị mong có thể tin tưởng giao thêm công việc.
Sự trưởng thành của họ cần nỗ lực từ chính họ, đồng thời cần sự hướng dẫn và những cơ hội mà người lãnh đạo tạo ra.
Đó có thể là lúc Anh Chị dành thêm thời gian để giải thích vì sao mình đưa ra một quyết định. Là khi Anh Chị kiên nhẫn quan sát nhân viên làm thử, giúp họ nhận ra chỗ cần sửa và cho họ cơ hội thực hiện lại. Cũng có lúc, Anh Chị cần lùi lại một chút để họ tự giải quyết công việc trong phạm vi đã thống nhất. Những việc ấy đòi hỏi thời gian và sự kiên trì. Nhất là khi Anh Chị biết rằng tự mình làm sẽ nhanh hơn. Nhưng nếu lần nào người sếp cũng làm thay, nhân viên sẽ khó có cơ hội rèn luyện để tự đảm đương công việc.
Kiến tạo lãnh đạo kế thừa bắt đầu từ việc giúp một người có thể làm tốt hơn, tự quyết vững vàng hơn và từng bước biết hướng dẫn người khác.
Anh Chị không cần áp dụng tất cả nội dung của cẩm nang cùng một lúc. Sau khi khép lại cuốn sách, hãy chọn một người và một năng lực cụ thể để bắt đầu. Trao đổi với họ về điều cần học, kết quả cần đạt và cách hai bên sẽ cùng thực hành. Sau mỗi lần hướng dẫn, hãy dành ít phút nhìn lại: họ đã tự làm được điều gì, còn cần hỗ trợ ở đâu và bản thân mình cần thay đổi cách hướng dẫn như thế nào.
Có thể trong những lần đầu, công việc chưa nhanh hơn và kết quả chưa như mong đợi. Hãy dựa vào những gì quan sát được để điều chỉnh, thay vì vội kết luận rằng nhân viên không có khả năng. Cũng hãy ghi nhận khi họ tiến bộ, dù đó mới là một phần việc nhỏ mà trước đây luôn phải chờ Anh Chị.
Qua hơn 10 năm đồng hành cùng các chủ doanh nghiệp và đội ngũ quản lý, BrainUP trân trọng những người lãnh đạo vẫn dành thời gian phát triển con người giữa rất nhiều áp lực kinh doanh. Chúng tôi biên soạn cẩm nang này với mong muốn giúp Anh Chị thực hiện công việc ấy rõ ràng hơn, có phương pháp hơn và có thể theo dõi được sự tiến bộ của đội ngũ.
Cảm ơn Anh Chị đã đón nhận món quà này. Mong rằng những trang sách sẽ trở thành những cuộc trao đổi hữu ích, những buổi hướng dẫn cụ thể và những cơ hội để nhân viên được trưởng thành.
Một ngày nào đó, khi một cộng sự tự tin đảm đương công việc và tiếp tục dìu dắt người khác, Anh Chị sẽ nhìn thấy giá trị của những gì mình đã kiên nhẫn trao đi.
Đó cũng là dấu ấn đáng quý của một người sếp, một người THẦY.